Jak zrobić kuchnię kaflową z wężownicą podgrzewającą wodę?

22 stycznia 2026

Poczciwa kuchnia z kafli ceramicznych wciąż ma swoich zwolenników. Co ciekawe, dotyczy to nie tylko domów wiejskich i letniskowych, ale także tych, budowanych w mieście lub jego okolicach, w których kuchnie wyposażone są w najnowocześniejsze urządzenia AGD.

Rustykalne piece kuchenne stawia się – zwłaszcza w małych domach – nie tylko z powodów sentymentalnych. Na takiej kaflowej kuchni da się ugotować obiad, ale też może ona ogrzać wnętrze, w którym stoi. Dobrze jest oczywiście palić w niej wysuszonym – takim jak do kominka – drewnem liściastym, by nie zadymiać okolicy i nie być sprawcą zanieczyszczenia powietrza.

Kuchnia z wężownicą

Sytuacja zmienia się istotnie, jeśli w palenisku takiej kuchni zamontujemy wężownicę, nazywaną też podkową rurową. Wtedy jej funkcje grzewcze będziemy mogli rozszerzyć nie tylko na inne pomieszczenia w domu, ale i na przygotowanie ciepłej wody.

Moc grzewcza niewielkiej wężownicy wystarczy do obsługi bojlera (termy) z ciepłą wodą oraz jednego grzejnika.

Rezygnując z ciepłej wody będziemy mogli dostarczyć ciepło do dwóch większych grzejników lub trzech – mniejszych. Można oczywiście kupić lub zamówić podkowy o znacznie większej mocy, którymi da się ogrzać dom nawet o powierzchni 100-120 m². Jednak trzeba się wtedy liczyć z koniecznością częstszego dokładania drewna do paleniska kuchni kaflowej, gdyż większość ciepła jest emitowane do otoczenia przez płytę żeliwną oraz odbierają go grzejniki centralnego ogrzewania.

Biorąc pod uwagę relację kosztów do efektów, najbardziej optymalne wykorzystanie kuchni kaflowej z wmontowaną wężownicą ma miejsce przy ogrzewaniu pomieszczeń o powierzchni w granicach 50-70 m².

Uwaga! Podkowę robioną na zamówienie powinien wykonać zakład kotlarski, który wykorzystuje do tego celu stal kotłową o podwyższonej odporności na wysoką temperaturę oraz na końcowym etapie sprawdza swoje wyroby na działanie podwyższonego ciśnienia.

Budowa kuchni kaflowej

Budowę kuchni rozpoczyna się od ułożenia kafli cokołowych na betonowej wylewce podłogowej. Na nich – na zaprawie zduńskiej, będącej mieszaniną gliny mielonej, piasku kwarcowego i mączki szamotowej – układa się pierwszą warstwę kafli kuchennych, które tutaj mają wymiary 12,5 x 19,5 cm (Fot. 1). Następnie układa się kolejne warstwy, umieszczając w ich poziomych spoinach obwodowe pręty zbrojeniowe o średnicy 2,7-3,2 mm. Równocześnie dno pieca wypełnia się kawałkami cegieł szamotowych, zatopionymi w zaprawie zduńskiej (Fot. 2).

Fot. 1 – Zaczynamy od cokołu kuchni – na nim układana jest pierwsza warstwa kafli
Fot. 2 – Dolną część kuchni wypełnia gruz szamotowy zatopiony w zaprawie zduńskiej

W odpowiednio wyciętych kaflach osadza się drzwiczki popielnika (Fot. 3). Przy układaniu kolejnych warstw kafli sprawdza się oczywiście poziomość ich ułożenia (Fot. 4).

Fot. 3 – W celu osadzenia drzwiczek popielnika trzeba było wyciąć fragmenty z czterech kafli
Fot. 4 – Każdy rząd kafli musi być dokładnie wypoziomowany – w głębi widoczny wlot do komina

Mniej więcej na wysokości trzech kafli (nie licząc cokołowych) wykonuje się dno kuchni, używając do tego celu cegieł szamotowych (Fot. 5), wcześniej oczywiście robiąc z nich komorę popielnika. W dwóch ostatnich rzędach kafli osadza się żeliwne drzwiczki paleniska.

Bezpośrednio nad rusztem umieszcza się wężownicę (Fot. 6) i podłącza ją do instalacji grzewczej.

Fot. 5 – W dolnej części kuchni jest już wykonana, przykryta rusztem, komora popielnika – w kaflach zaczęto też osadzać drzwiczki paleniska
Fot. 6 – Bezpośrednio nad rusztem zamontowano wężownicę, którą podłączono do instalacji grzewczej – ciepło z niej zasilać będzie na przykład bojler

Następnie za pomocą płyty z twardej wełny skalnej, pokrytej folią aluminiową, izoluje się ścianę oddzielającą kuchnię od pomieszczenia za nią (Fot. 7), by ciepło nie uciekało na zewnątrz.

Po wymurowaniu z cegły szamotowej ścianek paleniska, można przystąpić do zamontowania żeliwnej płyty kuchni (Fot. 8). Gdy dolna część kuchni jest już gotowa, ze względów nie tylko estetycznych, ale i praktycznych (łatwiej utrzymać czystość podczas gotowania), obmurowuje się kaflami komin i część znajdującej się nad nią ściany.

Fot. 7 – Po wymurowaniu z cegieł szamotowych komory paleniska można już przykryć kuchnię żeliwną płytą – w głębi widoczne ocieplenie ściany
Fot. 8 – Dolna część kuchni jest już gotowa – teraz przyszła pora na obłożenie kaflami fragmentu ściany frontowej oraz dolnej części komina

Ten etap kończy wykonywanie kuchni – teraz pozostaje kosmetyka, czyli oczyszczenie kafli z resztek zaprawy zduńskiej (Fot. 9).

Jeszcze zatem rzut oka do wnętrza paleniska przez otwarte drzwiczki (Fot. 10) – po jego bokach widać obmurowane w ściankach paleniska rury wężownicy, w których podczas palenia w kuchni ogrzewana będzie woda grzewcza, którą można wykorzystać do zasilania w ciepło grzejników oraz przygotowania ciepłej wody do mycia.

Fot. 9 – Kuchnia już prawie gotowa – trzeba jeszcze zmyć z kafli ślady z zaprawy zduńskiej
Fot. 10 – Tak wygląda wnętrze paleniska, w którego bocznych ściankach „zatopiona” jest wężownica

Uwaga! W kuchni kaflowej, której budowę pokazujemy, zainstalowano standardową, najczęściej spotykaną w handlu wężownicę do ogrzewania niewielkich domów całorocznych lub letniskowych o powierzchni 30-40 m².

* * *
Kuchnia kaflowa, oprócz rustykalnych klimatów (Fot. 11-14), które wnosi do współczesnych wnętrz, może mieć także praktyczne znaczenie. Gdy na przykład podczas dłuższych przerw w dopływie prądu nowoczesne urządzenia na gaz czy olej opałowy przestaną działać, możemy sobie napalić w kuchni, by się przy niej ogrzać i coś ugotować. Potem zaś umyć się wodą z bojlera, która – niejako przy okazji – została ogrzana przy pomocy wężownicy.

Fot. 11 – Gotowa kuchnia kaflowa – widok z boku z poziomu płyty
Fot. 12 – Gotowa kuchnia kaflowa – widok trochę z góry
Fot. 13 – Płyta kuchni z fajerkami i mosiężną poręczą
Fot. 14 – Ozdobne drzwiczki żeliwne zamykające palenisko

Tekst i zdjęcia: DACER       www.dacer.pl

Zobacz także
Większość osób budujących dom nawet nie bierze pod uwagę tego, że niektóre z tradycyjnych okien mogą być w...
Fot. Jacek Kadaj
Podstawowe funkcje okien to doświetlenie wnętrz światłem naturalnym oraz umożliwienie domownikom kontaktu wzrokowego...
Współczesne okna ścienne, podobnie jak dachowe, mają bardzo dobrą izolacyjność i chronią wnętrza domu nie...
To, że piwnice mają być nieogrzewane, nie jest żadnym argumentem za pozostawieniem ich ścian zewnętrznych bez...