Czy warto zdecydować się na dom drewniany, wykonywany z prefabrykatów?
13 czerwca 2022

Gotowe domy o konstrukcji drewnianej, wznoszone z przywiezionych na budowę prefabrykatów, są w Polsce ciągle znacznie mniej popularne niż w krajach Europy Zachodniej. Mimo że jest wiele polskich firm, eksportujących takie domy do różnych krajów europejskich.

Według definicji Europejskiego Stowarzyszenia Domów Gotowych, dom gotowy to taki, którego elementy ścian, stropu i dachu zostały wyprodukowane w zakładzie prefabrykacji. Dzięki temu – po dostarczeniu elementów na budowę – można, na uprzednio przygotowanym fundamencie, zmontować go w krótkim czasie (praktycznie 2-3 dni) do stanu zamkniętego, z wbudowanymi oknami, drzwiami wejściowymi oraz szczelnym dachem (Fot. 1 i 2). Oczywiście dom w takim stanie wymaga jeszcze wykonania robót wykończeniowych i instalacyjnych.

Fot. Wojciech Nitka
Fot. 1 – Montaż konstrukcji takiego domu gotowego trwa 2-3 dni, a wykonanie wszystkich prac instalacyjno-wykończeniowych – do 3 miesięcy
Fot. Wojciech Nitka
Fot. 2 – Z prefabrykowanych elementów drewnianych można budować nie tylko domy jednorodzinne, ale także w zabudowie bliźniaczej i szeregowej

Domy montowane z prefabrykatów są obecnie jedną z trzech podstawowych technologii budynków o konstrukcji drewnianej – obok domów szkieletowych, wytwarzanych bezpośrednio na placu budowy oraz domów z bali pełnych.

Budownictwo domów prefabrykowanych, nazywanych domami gotowymi, rozwinęło się szczególnie intensywnie po drugiej wojnie światowej, kiedy to w wielu krajach europejskich wzrosło zapotrzebowanie na budownictwo mieszkaniowe o krótkim czasie realizacji. Przy bardzo dużym – wskutek zniszczeń wojennych – popycie na materiały budowlane, drewno było najłatwiejsze do zdobycia.

Pierwszy gwałtowny wzrost popularności budownictwa drewnianego spowodowany był tym, że każda forma prefabrykacji pozwalała na szybsze – niż przy tradycyjnych systemach – zbudowanie domu. Oczywiście, ile było zakładów ciesielsko-budowlanych, tyle systemów prefabrykacji, które z punktu widzenia konstrukcyjnego, a szczególnie fizyki budowli, nie zawsze były rozwiązaniami trafnymi.

Rodzaje gotowych domów z drewna

Istnieje kilka systemów prefabrykacji domów drewnianych, różniących się od siebie stopniem przygotowania elementów.

Najprostszą metodą prefabrykacji jest prefabrykacja otwarta, na którą składa się konstrukcja szkieletu z zewnętrzną płytą poszycia (Fot. 3 i 4).

Fot. Wojciech Nitka
Fot. 3 – Z elementów przygotowanych w prefabrykacji otwartej i przywiezionych na plac budowy, konstrukcję domu wykonuje się szybciej niż z pojedynczych belek i słupów oraz płyt wiórowych
Fot. Wojciech Nitka
Fot. 4 – W prefabrykacji otwartej układanie izolacji cieplnych i przeciwwilgociowych oraz warstw wykończeniowych odbywa się w taki sam sposób, jak na budowach realizowanych tradycyjnie

Domy w prefabrykacji otwartej stawiają firmy budowlane niemające odpowiedniego zaplecza, które pozwoliłoby na prefabrykację ścian, dachów i stropów w systemie bardziej rozwiniętym.

Fabryki domów, posiadające bogatsze zaplecze techniczne, przygotowują poszczególne elementy budynków w stopniu bardziej zaawansowanym, z izolacją cieplną, opóźniaczem pary, okładziną wewnętrzną, okładziną elewacyjną i elementami instalacji.

W takich fabrykach produkcja elementów prefabrykowanych odbywa się na specjalistycznych liniach technologicznych. Ich podstawą są stoły motylkowe, pozwalające na prace montażowe po jednej stronie prefabrykatu na przykład ściennego, a po przełożeniu prefabrykatu na drugi stół – na wykończeniu ściany z drugiej strony (Fot. 5 i 6).

Fot. Wojciech Nitka
Fot. 5 – W fabrykach domów poszczególne ich elementy wykonuje się na specjalnych stołach montażowych, pozwalających na uzyskanie dużej dokładności wymiarowej
Fot. Wojciech Nitka
Fot. 6 – Na stołach montażowych szkielet konstrukcyjny usztywniany jest poszyciem z płyt wiórowych, wypełniany wełną mineralną, a po osłonięciu jej paroizolacją, zamykany obudową z płyt g-k

Pełną prefabrykację wykonuje w naszym kraju jeszcze niewiele firm. Wymaga ona bowiem posiadania wysoko zaawansowanej linii technologicznej. Takie linie pozwalają na montaż prefabrykatów nawet z wmontowaną stolarką okienną wraz z parapetami (Fot. 7 i 8), a także wykonanie elementów budynku z wykończonymi elewacjami i wszelkimi instalacjami.

Fot. Wojciech Nitka
Fot. 7 – Przy pełnej prefabrykacji elementy ścienne nie tylko mają zamontowaną stolarkę okienną i przewody instalacyjne, ale są też w pełni wykończone od zewnątrz i od środka
Fot. Wojciech Nitka
Fot. 8 – Pełna prefabrykacja, przy której prace instalacyjne i wykończeniowe na budowie ograniczone są do niezbędnego minimum, pozwala na zbudowanie domu nawet w ciągu dwóch tygodni

Jak szeroki i różnorodny może być zakres prefabrykacji, świadczy biblioteka rozwiązań Austriackiego Instytutu Badania Drewna. Instytut ten dysponuje 96 rodzajami certyfikowanych ścian zewnętrznych, 9 – wewnętrznych i 11 – dzielących budynki szeregowe i bliźniacze, a także 25 rodzajami stropów międzykondygnacyjnych, przy czym każdy ich rodzaj dodatkowo ma wiele podgrup, co pozwala na 6–9-krotne zwiększenie liczby systemów.

Wymienione systemy są sprawdzane nie tylko pod względem fizyki budowli, ale również pod względem:

  • bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w tym odporności na ogień,
  • wodoszczelności,
  • wydzielania niebezpiecznych substancji,
  • bezpieczeństwa użytkowania,
  • ochrony przed hałasem,
  • oszczędności energii i ochrony ciepła.

Warto zauważyć, że obecne przepisy certyfikacyjne, wprowadzane w Unii Europejskiej (CE), przejęły w całości taki system badań dla budownictwa drewnianego. Podstawę do certyfikacji stanowi dokument EOTA – ETAG nr 007 „Zestawy do wykonywania budynków o konstrukcji szkieletowej z drewna”

Zalety i wady drewnianych domów gotowych

Do głównych zalet domów gotowych z drewna można zaliczyć:

  • dokładność wykonania elementów – prefabrykaty elementów ściennych, stropowych czy dachowych wykonuje się za pomocą urządzeń i maszyn pozwalających na milimetrową dokładność;
  • krótki czas budowy – na budowę dostarczane są gotowe elementy ścian, stropów i dachu, a ich montaż do stanu zamkniętego trwa od 2 do 3 dni. W zależności od wyboru wykończenia i możliwości finansowych (zdolności kredytowej) inwestora, do domu gotowego można się wprowadzić już po 2–3 miesiącach od chwili rozpoczęcia montażu;
  • niezależność od warunków meteorologicznych – ze względu na krótki czas montażu, pogoda nie ma większego wpływu na realizowany obiekt;
  • termoizolacyjność ścian, oszczędność energii – domy gotowe charakteryzują się doskonałymi parametrami termoizolacyjnymi, dlatego w upalne dni lata panuje w nich przyjemny chłód, a w zimie jest ciepło. Niewiele też energii potrzeba do ogrzania takiego domu, oczywiście pod warunkiem, że jest on poprawnie wykonany;
  • niezmienna, stała cena budynku – ustalona przed rozpoczęciem produkcji cena domu gotowego nie zmienia się ze względu na krótki czas budowy (ewentualny wzrost cen materiałów nie ma wpływu na koszt realizowanego domu);
  • suche ściany – większość systemów budownictwa domów gotowych prowadzona jest metodą suchą, co pozwala na wprowadzenie się do nich bezpośrednio po zakończeniu robót;
  • budowanie bez usterek – firmy budujące domy gotowe mają zwykle własne projekty typowe, a poprzez ich wielokrotne wytwarzanie, miały możliwość wyeliminowania wszelkich błędów technicznych;
  • domy według projektów własnych – niezależnie od projektów typowych, w większości firm jest również możliwość wybudowania domów na podstawie projektów indywidualnych, z zastosowaniem rozwiązań systemowych domów gotowych;
  • możliwość udziału inwestora w budowie domu – chociaż do montażu domu gotowego potrzebni są doświadczeni montażyści, jest wiele prac, które przyszły właściciel może wykonać sam i obniżyć w ten sposób całkowite koszty inwestycji.

Na tym tle, wady domów gotowych prezentują się bardzo skromnie. Domy te, tak jak wszystkie budynki o drewnianej konstrukcji szkieletowej, których – wypełnione wełną mineralną – ściany, ściany, dach i stropy nie magazynują ciepła, a to oznacza, że po wyłączeniu ogrzewania, dom stosunkowo szybko się wychładza. Można się w tym jednak dopatrzeć także pewnej zalety – po włączeniu źródła ciepła, taki dom się bardzo szybko nagrzewa.

 

Autor: Wojciech Nitka, Centrum Budownictwa Drewnianegowww.budujzdrewna.pl

Zobacz także
Chociaż betonowe i żelbetowe elementy domu są odporne na mróz, to najlepiej jeśli podczas ich wykonywania...
Fot. Vaillant
Jeszcze nigdy wcześniej wybór energooszczędnego systemu grzewczego – nie tylko zresztą do nowo budowanego domu –...
Jeśli byłaby to wanna żeliwna, a do tego miałaby murowaną obudowę, to jej ciężar, nawet bez wody mógłby...
Właściciele tego nowoczesnego domu w Groesbeek w Holandii niedawno odnowili swoją kuchnię. Znajdujące się w...