W jaki sposób kołkować płyty styropianowe, ocieplające ściany domu?

6 czerwca 2023

Przy ocieplaniu ścian domów jednorodzinnych płytami styropianowymi – inaczej niż przy płytach z wełny mineralnej – nie ma obowiązku ich kołkowania, czyli stosowania dodatkowych łączników mechanicznych. Wystarczy przykleić je do muru za pomocą przeznaczonej do tego celu zaprawy klejowej, najlepiej o podwyższonej przyczepności do podłoża. Nie zmienia to faktu, że spotyka się domy, w których styropianowe ocieplenie jest dodatkowo zamocowane do ścian za pomocą plastikowo-stalowych kołków z „talerzykami”.

Przesłanką do kołkowania styropianu może być na przykład lokalizacja domu na otwartej przestrzeni. Jego ocieplone ściany są wtedy narażone na działanie porywistego wiatru, którego ssanie – przy braku kołków – łatwiej mogłoby oderwać płyty styropianowe od muru. Takim wskazaniem może być również wykończenie elewacji na przykład płytkami kamiennymi lub gresowymi – istnieje bowiem wtedy ryzyko, że pod ich ciężarem płyty ocieplenia mogą zostać oderwane od ściany.

Ponieważ takie sytuacje nie zdarzają się często, więc większość domów jednorodzinnych z dwuwarstwowymi ścianami zewnętrznymi ma ocieplenie z płyt styropianowych zamocowane do muru jedynie za pomocą zaprawy (Fot. 1). Jednak nawet wtedy, gdy dla stabilności styropianowego ocieplenia domu nie ma większych zagrożeń, są inwestorzy (lub wykonawcy), którzy decydują się na dodatkowe „zakołkowanie” płyt. Przy czym nie dotyczy to jedynie miejsc, w których są one szczególnie narażone na oderwanie, czyli narożników domu lub obramowania okien, ale i całych elewacji.

Takie kołkowanie styropianowego ocieplenia domu jednorodzinnego – być może powodowane przesadną ostrożnością – wydłuża czas jego wykonania i oczywiście kosztuje. Można by więc ten dodatkowy, choć niezbyt duży wydatek, uznać za zbyteczny, ale jego ocena będzie inna, jeśli nawet na fragmencie elewacji dojdzie do oderwania przez wichurę niekołkowanych płyt. Naprawa uszkodzeń będzie kosztować z pewnością zdecydowanie więcej niż dodatkowe kołkowanie. Nie należy się więc dziwić, że są inwestorzy, którzy decydują się na podwójne mocowanie płyt styropianowych (Fot. 2).

Fot. 1 – W domach jednorodzinnych izolację termiczną z płyt styropianowych można mocować do ścian tylko za pomocą zaprawy klejowej
Fot. 2 – Dodatkowe kołkowanie płyt styropianowych kosztuje, ale czyni ocieplenie znacznie odporniejsze na ssanie wiatru

Kołkowanie płyt styropianowych

Pod względem mechanicznym kołkowanie będzie tylko wtedy skuteczne, jeśli zostanie poprawnie wykonane. Plastikowe łączniki montażowe (kołki) – najlepiej takie z metalowymi rdzeniami – muszą być przede wszystkim mocno osadzone w warstwie nośnej ściany. Głębokość ich wpuszczenia w mur zależy od materiału, z którego została ona wykonana. W bloczkach silikatowych nie powinna być ona mniejsza niż 4 cm, a pustakach ceramicznych – 6 cm.

Minimalna liczba kołków na jedną płytę to dwa, ale warto sprawdzić w aprobacie technicznej, dotyczącej konkretnego systemu ociepleń, jakie są w tej kwestii zalecenia jego producenta.

Niewidoczne kołkowanie

Szczególnie ważne jest też takie wykonanie kołkowania, by po ułożeniu tynku cienkowarstwowego – nawet przy niesprzyjającej pogodzie – na elewacji nie były widoczne ślady ich talerzyków (Fot. 3). Tak będzie na pewno wtedy, gdy inwestorzy zdecydują się na kołkowanie ocieplania dopiero wówczas, gdy na płytach styropianowych jest już wykonana warstwa zbrojąca (Fot. 4). Dociskające ją talerzyki kołków będą wystawać poza jej lico i w żaden sposób nie uda się ich wcisnąć w warstwę styropianu. Nie będzie także możliwe ukrycie ich w tynku cienkowarstwowych, bo gdyby tak się stało, to przestałby on być… cienkowarstwowy, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Fot. 3 – Jeśli talerzyki kołków znajdują się tuż pod warstwą zbrojącą i tynkiem cienkowarstwowym, to ich ślad może być widoczny po deszczu
Fot. 4 – Decyzji o dodatkowym kołkowaniu na pewno nie powinno się podejmować już po ułożeniu na płytach styropianu warstwy zbrojącej

Wbrew pozorom nie jest też dobrym rozwiązaniem jedynie wciśnięcie talerzyków w styropian równo z jego powierzchnią. Bezpośrednio po nałożeniu warstwy zbrojącej mogą być one wprawdzie niewidoczne (Fot. 5), ponieważ jednak grubość zaprawy w miejscach kołków będzie większa niż obok, więc z powodu jej skurczu mogą się tam pojawić zagłębienia, które będą widoczne na elewacji, także już po nałożeniu tynku cienkowarstwowego.

Można to nieco poprawić, osłaniając talerzyki zaprawą zaraz po zamocowaniu kołków (Fot. 6). Jednak w tych miejscach grubość zaprawy będzie większa niż gdzieindziej, więc podczas deszczowej pogody może być w niej więcej wilgoci, co będzie widoczne na elewacji. Nie należy jednak zapominać, że każdy z kołków jest mostkiem termicznym (wprawdzie minimalnym, ale jednak). Z tego powodu temperatura powierzchni elewacji w miejscach kołków jest wyższa, więc para wodna będzie się na nich wykraplać wolniej.

Fot. 5 – Talerzyki kołków płytko zatopione w płytach styropianu mogą być niewidoczne bezpośrednio po ułożeniu na nich warstwy zbrojącej
Fot. 6 – „Zaślepianie” talerzyków warstwą zaprawy klejącej nie daje pełnej gwarancji, że nie będą one później widoczne na elewacji

Da się tego uniknąć, jeśli talerzyki kołków zostaną głębiej ukryte w warstwie styropianu. By to osiągnąć, trzeba w miejscu osadzenia każdego z kołków zrobić – za pomocą otwornicy do drewna – gniazdo o głębokości 2-3 cm (Fot. 7). Następnie w styropianie i murze wywiercić otwór o średnicy 8 mm na plastikowy kołek z talerzykiem (Fot. 8). Po osadzeniu kołka w murze przez wbicie metalowego rdzenia (Fot. 9), nanosimy na talerzyk odrobinę pianki montażowej i zakrywamy go „korkiem” wyciętym wcześniej ze styropianu (Fot. 10). Na wszelki wypadek dobrze jest przetrzeć go papierem ściernym, by wyrównać powierzchnię ocieplenia ściany.

Fot. 7 – Za pomocą otwornicy do drewna wykonuje się w płytach styropianowych gniazda na kołki
Fot. 8 – Po wywierceniu otworu w styropianie i ścianie nośnej osadza się w nim plastikowy kołek
Fot. 9 – Następnie mocuje się kołek w ścianie nośnej wbijając w niego metalowy rdzeń z plastikowa główką
Fot. 10 – Talerzyk kołka osłania się styropianowym „korkiem” stabilizując go za pomocą pianki montażowej

Dzięki styropianowym osłonom, zakrywającym talerzyki kołków, podłoże pod warstwę zbrojącą i tynk cienkowarstwowy jest równe i jednolite pod względem materiałowym. Do tego zdecydowanie ograniczają one też wielkość mostków termicznych, więc ślady po kołkach nie będą widoczne na elewacji niezależnie od warunków atmosferycznych.

Uwaga! Możliwość przyklejania płyt styropianowych wyłącznie na zaprawę klejową dotyczy raczej nowych domów. W starych budynkach ocieplenie mocowane jedynie na klej mogłoby odpaść wraz z odspajającym się tynkiem. W nich stosowanie kołkowania wydaje się niezbędne.

Zobacz także
Fot. SOKÓŁKA OKNA I DRZWI
Dawniej w ścianach domów mieszkalnych, zarówno jedno-, jak i wielorodzinnych, były wyłącznie okna drewniane....
W elewacjach pewnego domu, który stoi na zalesionej działce z wysokimi drzewami, jest wiele rzeczy do...
Fot. Ytong Xella
Wydawać by się mogło, że podczas upalnego lata ściany zewnętrzne nie mają większego wpływu na temperaturę, jaka...
Wyspa kuchenna pojawia się w wielu domach jako praktyczny element wyposażenia kuchnio-salonu. Bywa funkcjonalna,...