Jak powinny być zbudowane ściany domów z bali?
7 września 2020

WILGOTNOŚĆ BALI

Domy z bali można budować z bali suchych o wilgotności poniżej 19%, sezonowanych lub suszonych komorowo, bądź z bali mokrych, zwanych „zielonymi”, o wilgotności powyżej 19%.

Budując z bali mokrych, należy uwzględnić problemy związane z osiadaniem konstrukcji budynku, spowodowanym zmniejszaniem się średnicy lub wysokości bala w wyniku wysychania drewna. Zwłaszcza, że temu zjawisku towarzyszą zazwyczaj podłużne pęknięcia bali, co może mieć wpływ nie tylko na wygląd budynku, ale także na jego bezpieczeństwo i izolacyjność termiczną.

OSIADANIE DOMÓW Z BALI MOKRYCH

Budowanie domu z bali suchych nie stwarza większych komplikacji – taki dom nie osiada, a bale nie pękają pod wpływem skurczu, spowodowanego ich wysychaniem. W drewnie suchym mogą się pojawić co najwyżej drobne pęknięcia, wywołane zmianą wilgotności powietrza, ale nie będą one miały większego wpływu na konstrukcję budynku, jego izolacyjność i estetykę.

Inna sprawa, że wiele zależy od sposobu suszenia drewnianych bali. Mogą być one bowiem sezonowane (dawniej górale drewno na dom sezonowali minimum przez 10 lat) lub suszone komorowo. Ten drugi sposób nie tylko przyspiesza proces wysychania drewna, ale też pozbawia je zarodników grzybów czy larw owadów, które niestety mogą zachować się w drewnie sezonowanym, a w przyszłości – zaszkodzić konstrukcji budynku.

Inaczej jest natomiast z drewnem mokrym. Wiele nieporozumień i rozczarowań inwestorów, którzy zdecydowali się na budowę domu z takich bali, jest właśnie związanych z osiadaniem budynku, wywołanym wysychaniem drewna. Ich brak wiedzy na ten temat wynika przede wszystkim z tego, że jest on rzadko poruszany w literaturze poświęconej budownictwu.

Budowanie z bali mokrych może bowiem stwarzać wiele problemów nie tylko firmom wykonawczym, ale także przyszłym inwestorom. Głównym z nich jest kurczenie się bali, co w konsekwencji powoduje osiadanie budynku. Przyjmuje się, że może ono wynosić nawet 6%, więc na wysokości kondygnacji jest to około 16-18 cm!

Dlatego budując dom z bali mokrych należy zadbać o to, by elementy budynku, których wysokość nie zmniejsza się po ich wykonaniu, nie były trwale połączone z elementami podlegającymi osiadaniu, czyli przede wszystkim ze ścianami nośnymi.

Komin. Jednym z takich elementów jest komin, który stojąc na betonowym fundamencie nie osiada, w przeciwieństwie do konstrukcji dachu, która – oparta na ścianach zewnętrznych – będzie osiadać. Dlatego komin w żaden sposób nie może być trwale połączony z elementami konstrukcji dachu i jego pokryciem.

Dotyczy to także obróbek blacharskich wokół komina, które dla zapewnienia szczelności, wykonuje się jako dwie niezależne części.

Pierwsza, wykonana w sposób tradycyjny na połaci dachu, okala komin, ale nie jest z nim połączona na stałe. Jest ona na tyle wysoka, że uwzględnia całkowite osiadanie ścian budynku. Natomiast druga obróbka, wykonana powyżej pierwszej, jest na stałe połączona z kominem i nachodzi na pierwszą, nie będąc z nią połączona. W ten sposób obróbka górna zapewnia szczelność obróbki dolnej na połączeniu komina z połacią dachu.

Okna i drzwi. Nieco inne rozwiązania stosuje się przy otworach okiennych i drzwiowych. Jednym z nich jest mocowanie okien i drzwi w specjalnie przygotowanych ramach ościeżnicowych, wpuszczonych swobodnie w grubość ściany z bali.

Ramy te nie są mocowane do ściany na stałe i pozwalają na swobodne osiadanie budynku. Nad otworami pozostawia się przestrzeń dla osiadania ścian (Rys. 4). Przestrzeń ta może być zakryta drewnianymi listwami maskującymi lub obróbkami blacharskimi.

Elementy te mogą być mocowane do bala lub do ościeżnicy okiennej i drzwiowej, ale nigdy do obu jednocześnie, gdyż mogłoby to ograniczyć swobodne osiadanie budynku, a w konsekwencji doprowadzić do zniszczenia okien czy drzwi.

Rys. Wojciech Nitka
Rys. 4 – Rozwiązanie detalu budowlanego nad otworem okiennym, pozwalające na osiadanie ścian budynku bez uszkodzenia okna

Obudowa ścian bez ocieplenia. Płyty gipsowo-kartonowe, osłaniające ściany nośne od strony wnętrza, najlepiej mocować po całkowitym zakończeniu okresu osiadania budynku, który przyjmuje się, że może trwać nawet do pięciu lat.

Jeżeli jednak płyty mają być montowane zaraz po postawieniu budynku, należy zastosować ruszt pozwalający na jego swobodne osiadanie (Rys. 5a). Taki ruszt musi mieć podłużne otwory o długości równej co najmniej wielkości przewidywanego osiadania budynku. W otworach tych śruby wkręcone w bale muszą mieć możliwość swobodnego przesuwania się.

By uniknąć ewentualnego skrzypienia, w wyniku ocierania się o siebie dwóch elementów domu, zaleca się ruszt po stronie ściany nośnej pokryć miękkim materiałem, na przykład filcem. Na podobnej zasadzie montuje się szkieletowe ściany działowe łączone ze ścianami nośnymi z bali (Fot. 5b).

Rys. Wojciech Nitka
Rys. 5 – Rozwiązanie umożliwiające osiadanie ścian nośnych budynku bez uszkadzania elementów domu, które nie podlegają odkształceniom: a) ruszt z podłużnymi otworami do montażu obudowy z płyt g-k (bez dodatkowej warstwy izolacji cieplnej); b) połączenie ściany działowej z balami (w nacięciach po obu stronach drewnianego szkieletu wsuwa się płyty g-k

Obudowa ścian z ociepleniem. Montując drewnianą oblicówkę, która osłania od zewnątrz dodatkową warstwę izolacji cieplnej ściany zewnętrznej (lub płyty gipsowo-kartonowe, gdy ocieplenie jest umieszczone od środka domu), należy wykonać dodatkową ściankę, mocowaną do ściany z bali w sposób umożliwiający osiadanie budynku (Fot. 6).

Rys. Wojciech Nitka
Rys. 6 – Niezależne od osiadania konstrukcji budynku systemy montażu docieplenia ścian domu z bali z izolacją termiczną: a) od strony zewnętrznej, b) od strony wnętrza domu

* * *
Jak widać lista elementów budynku, które mogłyby zostać uszkodzone podczas osiadania ścian wykonanych z bali zielonych nie jest długa. Należy też pamiętać, by zapewnić margines zapasu także dla wszystkich instalacji, których wykonanie jest zaplanowane w budynku – elektrycznej, grzewczej, wodnej i kanalizacyjnej.

 

Autor: Wojciech Nitka,  www.budujzdrewna.pl

Zdjęcia pochodzą z realizacji domów przez firmę STILO z Gdańska, www.stilopolska.pl

Zobacz także
Fot. SOKÓŁKA OKNA I DRZWI
Profile z drewna najefektowniej prezentują się w jego naturalnej, uformowanej przez przyrodę postaci. To...
Wiele osób pragnie wyposażyć swoją łazienkę w takie sprzęty, by pomieszczenie to było nie tylko praktyczne, ale...
Urządzasz właśnie mieszkanie i nie wiesz, jaką szafę do przedpokoju wybrać? W takim razie poniższe...
Budowa domu to jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu człowieka. Dlatego warto zadbać o to, aby...