Jak powinny być wykonane ściany kolankowe?
28 stycznia 2021

Połacie dachów stromych – zarówno dwupołaciowych, jak i wielospadowych, na przykład kopertowych – oparte są zwykle na ścianach kolankowych, stanowiących najczęściej przedłużenie ścian parteru. Od ich sztywności i nośności zależy stateczność oraz bezpieczeństwo takich dachów, szczególnie gdy mają konstrukcję krokwiową lub krokwiowo-jętkową.

Krokwie przekazują na ściany kolankowe ciężar całego dachu, a zimą – także leżącego na nim śniegu. Niestety, w przeciwieństwie do na przykład stropu, opartego na ścianach parteru, nie są to jedynie obciążenia pionowe, ale i poziome, zwane rozporem. To on sprawia, że ściany kolankowe są nie tylko ściskane, ale także zginane. Inaczej mówiąc, dach obciążający ściany kolankowe wygina je na zewnątrz, dlatego muszą być one odpowiednio mocne i sztywne.

Rys. 1 – Gdy na ścianach kolankowych opiera się konstrukcja dachu krokwiowego lub krokwiowo-jętkowego, muszą być one wystarczająco mocne i sztywne, by dom był bezpieczny

Osiąga się to przez wzmocnienie murowanych ścian kolankowych żelbetowymi słupkami (Rys. 1), których zbrojenie zakotwione jest dołem w wieńcu stropu nad parterem (Fot. 1). Górą zbrojenie słupków kotwi się w wieńcach dachowych, w których umieszcza się stalowe kotwy do przykręcania murłat (Fot. 2), na których opierają się krokwie dachowe.

Fot. 1 – Słupki wzmacniające ścianę kolankową wykonuje się najczęściej między przerwami w murze – ważne, żeby ich zbrojenie było dobrze zakotwione w wieńcu stropowym
Fot. 2 – Dość wysoki żelbetowy wieniec wykonany na ścianie kolankowej umożliwia solidne osadzenie kotew mocujących murłaty, na której opierają się krokwie dachowe

ROZSTAW I ZBROJENIE SŁUPKÓW

Zarówno liczbę, jak i zbrojenie słupków ściany kolankowej określa w projekcie domu konstruktor. Bierze on za to odpowiedzialność, więc nie należy, bez porozumienia się z nim, dokonywać w tym zakresie żadnych zmian.

Gdy ściany kolankowe są niskie (Fot. 3 i 4), słupki mogą być rozstawione rzadko i mieć zbrojenie, składające się jedynie z czterech prętów o średnicy 10-12 mm.

Fot. 3 – Przy małej wysokości ściany kolankowej lub jej niezbyt dużym obciążeniu dachem, rozstaw między żelbetowymi słupkami może być większy, a one same słabiej zbrojone
Fot. 4 – Gdy dach jest wielopołaciowy o złożonej konstrukcji i rozbudowanym planie, to ściany kolankowe nie są zwykle zbyt mocno obciążone i rozpierane przez krokwie

Podobnie jest też wtedy, gdy dach ma rozbudowany plan i składa się z wielu połaci (Fot. 5) lub jest w środku dodatkowo podparty płatwiami, które przejmują część obciążeń z dachu i za pośrednictwem słupów przekazują je na strop nad parterem (Fot. 6).

Fot. 5 – Już po rozstawie słupków widać, że ściany kolankowe nie są w tym domu bardzo obciążone, chociaż jego dach ma mały spadek i będzie kryty ciężką dachówką cementową
Fot. 6 – Jeśli krokwie dachowe są dodatkowo podparte płatwiami i słupami, przenoszącymi większość ciężaru dachu na strop, to obciążenie ścian kolankowych nie jest duże

Gdy jednak ściany kolankowe mają znaczną wysokość a dach ma konstrukcję krokwiowo-jętkową o dużej rozpiętości (Fot. 7), to słupki żelbetowe powinny mieć spore zbrojenie i być solidnie zakotwione w wieńcu stropowym. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy pokrycie dachu stanowić będzie na przykład ciężka dachówka betonowa (Fot. 8).

Fot. 7 – Przy dużej rozpiętości dachu o konstrukcji krokwiowo-jętkowej i sporej wysokości ścian kolankowych wzmacniające je słupki muszą mieć dużą nośność i sztywność
Fot. 8 – Gęsty rozstaw i silne zbrojenie słupki w ścianie kolankowej muszą być także wtedy, gdy dach jest kryty ciężką dachówką ceramiczną lub betonową

Przy czym dla nośności słupków najistotniejsze są pręty znajdujące się od strony wewnętrznej (Rys. 2), gdyż to one odpowiadają za przeniesienie naprężeń rozciągających, wywołanych zginaniem ścianki przez rozpór konstrukcji dachowej. Ważne też, aby były one dobrze zakotwione nie tylko w wieńcu stropowym, ale także dachowym. Tylko wtedy będą mogły bezpiecznie przenieść wszystkie obciążenia z dachu na ściany domu (Fot. 9).

Rys. 2 – Najważniejsze w słupkach są pręty zbrojeniowe znajdujące się od strony wewnętrznej, przy czym ważna jest nie tylko ich liczba i średnica, ale także mocne zakotwienie w wieńcu stropowym
Fot. 9 – Już w momencie wykonania więźby dachowej widać, w jak dużym stopniu za stabilność dachu i bezpieczeństwo mieszkańców odpowiadają ściany kolankowe
Zobacz także
Przeciwwilgociowe i termiczne izolowanie od strony gruntu ścian piwnic nowego i starego domu praktycznie...
Podobają Ci się kreatywnie urządzone wnętrza, w których widać niebanalne podejście do tematu aranżacji?...
Fot. SOKÓŁKA OKNA I DRZWI
Wraz z nadejściem chłodnej pory roku wielu właścicieli domów i mieszkań ma do wyboru albo marznąć...
Fot. Fakro
Wraz z biegnącym czasem użytkowania domów wielu właścicieli decyduje się na przeprowadzenie remontu. Można...