Jak powinny być wykonane ściany kolankowe?
5 lutego 2018

Połacie dachów stromych, zarówno dwupołaciowych, jak i wielospadowych (na przykład kopertowych), oparte są zwykle na ścianach kolankowych, stanowiących najczęściej przedłużenie ścian parteru. Od ich sztywności i wytrzymałości zależy stateczność oraz bezpieczeństwo takich dachów, szczególnie gdy mają konstrukcję krokwiową lub krokwiowo-jętkową.

Krokwie przekazują na ściany kolankowe ciężar całego dachu, a zimą – także śniegu. Niestety, w przeciwieństwie do na przykład stropu opartego na ścianach parteru, nie są to tylko obciążenia pionowe, ale także poziome, zwane rozporem. To on sprawia, że ściany kolankowe są nie tylko ściskane, ale także zginane. Inaczej mówiąc, dach obciążający ściany kolankowe próbuje je wygiąć na zewnątrz. Dlatego, żeby do tego nie doszło, muszą być one odpowiednio mocne i sztywne.

Rys. 1 – Gdy na ścianach kolankowych, których wysokość nie przekracza zwykle 1 metra, opiera się konstrukcja dachu krokwiowego lub krokwiowo-jętkowego, muszą być one wystarczająco mocne i sztywne, by dom był bezpieczny

Osiąga się to przez wzmocnienie murowanych ścian kolankowych żelbetowymi słupkami (Rys. 1), których zbrojenie zakotwione jest dołem w wieńcu stropu nad parterem (Fot. 1). Górą zbrojenie słupków powinno być natomiast zakotwione w wieńcu dachowym. W tych żelbetowych belkach umieszcza się stalowe kotwy do przykręcania murłaty (Fot. 2), na której opierają się krokwie dachowe.

Fot. 1 – Słupki wzmacniające ścianę kolankową wykonuje się najczęściej między przerwami w murze; ważne żeby ich zbrojenie było dobrze zakotwione w wieńcu stropowym
Fot. 2 – Dość wysoki żelbetowy wieniec wykonany na ścianie kolankowej umożliwia solidne osadzenie kotew do mocowania murłaty, na której opierają się krokwie dachowe

ROZSTAW I ZBROJENIE SŁUPKÓW

Zarówno liczbę, jak i zbrojenie słupków ściany kolankowej określa w projekcie domu konstruktor. Bierze on za to odpowiedzialność, więc nie należy, bez porozumienia się z nim, dokonywać w tym zakresie żadnych zmian.

Gdy ściany kolankowe są niskie (Fot. 3 i 4), słupki mogą być rozstawione rzadko i mieć zbrojenie, składające się jedynie z czterech prętów o średnicy 10-12 mm.

Fot. 3 – Przy małej wysokości ściany kolankowej lub jej niezbyt dużym obciążeniu dachem rozstaw między żelbetowymi słupkami może być dość duży, a one same stosunkowo słabo zbrojone
Fot. 4 – Gdy dach jest wielopołaciowy o rozbudowanym planie i konstrukcji, ściany kolankowe nie są zwykle zbyt mocno obciążone i rozpierane przez krokwie

Podobnie jest też wtedy, gdy dach ma rozbudowany plan i składa się z wielu połaci (Fot. 5) lub jest w środku dodatkowo podparty płatwiami, które przejmują część obciążeń z dachu i za pośrednictwem słupów przekazują je na strop nad parterem (Fot. 6).

Fot. 5 – Już po rozstawie słupków widać, że ściany kolankowe nie są w tym domu bardzo obciążone, chociaż jego dach ma mały spadek i będzie kryty ciężką dachówką cementową
Fot. 6 – Jeśli krokwie dachowe są jeszcze dodatkowo podparte mniej więcej w połowie swojej rozpiętości płatwiami i słupami, przenoszącymi większość ciężaru dachu bezpośrednio na strop, to obciążenie ścian kolankowych nie jest duże

Gdy jednak ściany kolankowe mają sporą wysokość, rozpiętość dachu jest duża (Fot. 7), a jego pokrycie stanowić będzie na przykład ciężka dachówka betonowa (Fot. 8), to słupki powinny mieć spore zbrojenie i być solidnie zakotwione w wieńcu stropowym.

Fot. 7 – Przy dużej rozpiętości dachu o konstrukcji krokwiowo-jętkowej i sporej wysokości ścian kolankowych wzmacniające je słupki muszą być stosunkowo gęsto rozstawione i silnie zbrojone o strony wewnętrznej
Fot. 8 – Solidne słupki w ścianie kolankowej muszą być także wtedy, gdy dach jest kryty ciężką dachówką ceramiczną lub betonową

Przy czym najistotniejsze w słupkach są pręty znajdujące się od strony wewnętrznej (Rys. 2), gdyż to one odpowiadają za przeniesienie naprężeń rozciągających wywołanych zginaniem ścianki przez konstrukcję dachu. Ważne też, aby były one dobrze zakotwione nie tylko w wieńcu stropowym, ale także dachowym. Tylko wtedy będą mogły bezpiecznie przenieść obciążenia z dachu na ściany domu (Fot. 9).

Rys. 2 – Najważniejsze w słupkach są pręty zbrojeniowe znajdujące się od strony wewnętrznej, przy czym ważna jest nie tylko ich liczba i średnica, ale także mocne zakotwienie w wieńcach stropowym i dachowym
Fot. 9 – Już w momencie wykonania więźby dachowej najlepiej widać, jaka wielka odpowiedzialność za bezpieczeństwo mieszkańców spada na ściany kolankowe

 

Zobacz także
Fot. 1 VELUX
Kiedy nadchodzi fala upałów, przyjemnie jest usiąść wieczorem przy otwartym oknie i zrelaksować się z...
Fot. Koło
Bidet nie należy do standardowego wyposażenia łazienki w polskich domach. Choć jest rzadko spotykany, to...
Fot. Sokółka Okna i Drzwi
Współczesne okna drewniane pod wieloma względami przewyższają te, które mają profile plastikowe lub...
Gdy dom zmienia przeznaczenie, warto jak najlepiej przystosować go do nowej funkcji. Tak jest na przykład...