Jakie powinny być kratki na początku i końcu kanałów wentylacyjnych?
28 sierpnia 2020

Minimalny przekrój poprzeczny przewodów wywiewnych wentylacji naturalnej (grawitacyjnej) jest dokładnie określony w przepisach budowlanych. Niestety, zrobienie kanałów wentylacyjnych o takim, a nawet większym przekroju nie oznacza, że na pewno wymaganie to zostało spełnione. Powodem odstępstwa od przepisów jest założenie zbyt małych kratek na końcach tych przewodów.

Zgodnie z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki, przekrój przewodów wentylacyjnych nie może być mniejszy niż 160 cm². Warunek ten z nawiązką spełniają – wykonywane w domach od wieków – kanały murowane z cegły ceramicznej, które mają wewnętrzny przekrój 14 x 14 cm = 196 cm². Dotyczy to również prefabrykowanych kominów wentylacyjnych wykonywanych obecnie najczęściej z keramzytobetonowych pustaków (Fot. 1). Przekroje wykonanych z nich kanałów mają wymiary co najmniej 10 x 16 cm, a więc powierzchnię dokładnie taką, jakiej wymagają przepisy budowlane.

Fot. 1 – Otwór wlotowy do kanału wentylacyjnego, wykonany w ściance komina z elementów prefabrykowanych, ma często przekrój taki sam jak kanał – nic dziwnego, że po nałożeniu jakiejkolwiek kratki zrobi się on mniejszy
Fot. 2 – Ta okrągła plastikowa kratka wentylacyjna ma wewnętrzną średnicę 9,5 cm – nawet gdyby nie uwzględniać poziomych szczeblinek to osłaniany nią otwór wlotowy do kanału wywiewnego ma powierzchnię jedynie niecałych 71 cm²

ZA MAŁE KRATKI WENTYLACYJNE

Niestety, wewnątrz domu drożność wykonanych kanałów wentylacyjnych jest bardzo często zmniejszana przez nałożenie na wlotach do nich zbyt małych kratek. Czasem nawet ich wymiary zewnętrzne są mniejsze niż sam przekrój kanału (Fot. 2), a przecież tak naprawdę dla ilości usuwanego z wnętrza domu powietrza nie ma znaczenia całkowita powierzchnia kratek, a jedynie wielkość pozostawionych w nich otworów. Cóż bowiem z tego, że kanał wentylacyjny będzie miał na całej swojej długości przekrój zgodny z wymaganiami budowlanymi, jeśli jeden lub oba jego końce zamkniemy pokrywkami, przepuszczającymi jedynie niewielkie ilości powietrza.

Jeśli powierzchnia otworów w kratce wentylacyjnej będzie mniejsza niż przekrój wlotu do kanału (Fot. 3 i 4), to oczywiście przepłynie przez niego mniej zużytego powietrza. Dotyczy to szczególnie dni, w których ciąg w przewodach wentylacyjnych jest stosunkowo słaby, czyli okresów, gdy temperatura (gęstość) powietrza na zewnątrz jest niewiele mniejsza od tej, która jest w domu.

Fot. 3 – Podczas remontu mieszkania w jednym z domów wykonanych w technologii wielkopłytowej zdemontowano starą kratkę z otworu wlotowego do prefabrykowanego kanału wywiewnego wentylacji naturalnej
Fot. 4 – Z powodu nałożenia nowej, plastikowej kratki z licznymi szczeblinkami i dodatkową drobną siatką „przeciwko prusakom” otwór wlotowy jest teraz prawie dwa razy mniejszy niż przekrój kanału

Dlatego należy tak dobierać kratki wentylacyjne, by to ich przekrój netto był zbliżony do przekroju kanału wywiewnego, a najlepiej – większy od niego. Z tego powodu należy zwracać uwagę nie tylko na szerokość i wysokość kratki, ale także na grubość jej ramki i szczeblinek lub żaluzji.  Bywa bowiem, że sama kratka jest spora, ale na przykład na skutek ambicji projektanta, który starał się jej nadać oryginalny wygląd, powierzchnia otworów jest w niej bardzo mała (Fot. 5).

Pozytywnym przykładem w tym zakresie jest kratka, którą oferuje jeden z dużych producentów systemów kominiarskich. Do swoich elementów prefabrykowanych wentylacyjnych, w których kanały mają przekrój 160, 189 i 204 cm², proponuje kratkę, która ma wymiary 9,5 x 28,5 cm, czyli przekrój brutto równy 270,75 cm². Jest więc raczej pewne, że nawet uwzględniając powierzchnię zajmowaną przez jej ramkę i szczeblinki, taka kratka nie utrudni przepływu powietrza w kanałach wentylacyjnych.

Nawiasem mówiąc – w przedwojennych i powojennych poradnikach budowlanych zalecano, by otwór wlotowy do kanału wywiewnego miał wielkość co najmniej 1,5 raza większą nie jego przekrój poprzeczny.

Uwaga! Wlot do kanału wywiewnego jest bardzo często – zwłaszcza w łazienkach i toaletach – ograniczany również przez montaż wentylatorków elektrycznych (Fot. 6), które mają – w niektórych sytuacjach oraz warunkach pogodowych – wspomagać działanie wentylacji naturalnej.

Fot. 5 – Nawet bez mierzenia widać, że powierzchnia otworów w tej kratce wentylacyjnej jest dużo mniejsza od przekroju wlotu do kanału wentylacyjnego
Fot. 6 – Każdy wentylatorek elektryczny, zainstalowany w łazience w celu wspomagania wentylacji naturalnej, zmniejsza otwór wlotowy do przewodu wywiewnego

KRATKI NA KOMINIE

Nieco lepiej – choć tylko do pewnego stopnia – przedstawia się sprawa z kratkami, którymi osłania się otwory wylotowe w kominie. Kiedyś nie robiono ich wcale, ale ponieważ zdarzało się, że w kanałach wentylacyjnych zagnieżdżały się w ptaki, wykonywanie kratek stało się normą (Fot. 7). Wprawdzie ich powierzchnia też jest bardzo często mniejsza od przekroju kanału (Fot. 8).

Fot. 7 – Obecnie wszystkie wyloty kanałów wentylacyjnych osłania się w kominie mocnymi kratkami, by nie zagnieżdżały się w nich ptaki
Fot. 8 – Suma powierzchni otworów w kominowych kratkach wentylacyjnych jest z reguły mniejsza od przekroju kanału i otworu wylotowego

Gdy jednak wylot każdego kanału wentylacyjnego jest – zgodnie z zasadami – zrobiony na dwie strony (Fot. 9), to suma otworów w obu kratkach jest pewnie w większości sytuacji co najmniej taka jak przekrój kanału. Należy tylko pilnować, by nie „przydusić” kanału, na przykład przez dodatkowe osłonięcie kratki od środka drobną siatką (rzekomo przeciw komarom).

Dużo gorzej jest, gdy dwie kratki „obsługują” jednocześnie dwa przewody (Fot. 10). Wtedy zazwyczaj łączna suma powierzchni otworów w obu kratkach jest dużo mniejsza od przekroju dwóch kanałów.

Fot. 9 – Jeśli wylot z kanału wentylacyjnego jest na dwie strony komina, to kratki mogą mieć nieco mniejszy przekrój niż on sam
Fot. 10 – Zastosowanie mniejszych kratek nie powinno mieć miejsca, gdy dwie kratki „obsługują” jednocześnie dwa kanały wywiewne

NASZA RADA

Wentylacja naturalna jest ze swej natury bardzo chimeryczna. Nie ograniczajmy więc dodatkowo jej działania przez instalowanie kratek, w których suma powierzchni otworów jest mniejsza niż przekrój poprzeczny wywiewnego kanału wentylacyjnego. Zmniejsza się bowiem przez to jego drożność.

Dlatego w każdej sytuacji będzie lepiej, jeśli zdecydujmy się na zrobienie na wylotach kanałów wentylacyjnych większe kratki niż zbyt małe.

Zobacz także
Projekt domu jest równie istotny, co zakup działki, na którym powstanie. Oczywiście odpowiednia lokalizacja,...
Na funkcjonalność i estetykę wnętrz pod płaskim dachem wpływa to, jak zaplanujemy w nich dostęp i...
Konieczność systematycznego podlewania roślin ogrodowych jest dla wszystkich oczywista. Bez wody nie tylko nie...
Poprawnie zaprojektowane i wykonane stropy żelbetowe mają dużą nośność, zazwyczaj znacznie większą niż...