Czy płatwie ułożone na jętkach podpierają krokwie?

W domach jednorodzinnych ze stromymi dachami więźby dachowe mają najczęściej konstrukcję krokwiowo-jętkową. Budynki te są bowiem zbyt szerokie, żeby można było w nich zastosować proste więźby krokwiowe i zbyt wąskie, by konstrukcja dachu musiała być płatwiowo-kleszczowa.

Ze względu na dużą popularność dachów krokwiowo-jętkowych mogłoby się wydawać, że nie powinny się w nich zdarzać błędy – ani wykonawcze, ani projektowe. Tymczasem wcale tak nie jest.

Najczęstszym z błędów jest niepoprawne łączenie jętek z krokwiami, spotykane niestety na bardzo wielu budowach (zobacz: Jak nie należy łączyć jętek z krokwiami?).

Odpowiedzialność za to spada przede wszystkim na cieśli, którzy – jak należy podejrzewać – nie wiedzą lub zapominają, że jętki są elementami ściskanymi i traktują je jak ściągi, które mają zapobiec rozjeżdżaniu się krokwi.

Dlatego w wielu obecnie budowanych w Polsce domów jętki są jedynie dostawiane do boku krokwi, bez wykonywania jakichkolwiek połączeń ciesielskich (Fot. 1). Do tego zdarza się, że łączy się je z krokwiami nawet nie na dwie, lecz tylko na jedną śrubę (Fot. 2), a bywa, że i na dwa, niewielkie gwoździe!

Fot. 1 – Częsty widok w nowych domach: jętki nie są umieszczone między parami krokwi, lecz jedynie dostawione do nich z boku
Fot. 2 – Zdarzają się również takie dachy, w których jętki łączone są z krokwiami jedną śrubą, a nawet tylko dwoma gwoździami

PŁATWIE NA JĘTKACH

Drugim błędem jest umieszczanie na jętkach dwóch długich płatwi (Fot. 3), stykających się na obu połaciach dachu z krokwiami. Końce tych płatwi zazwyczaj przechodzą przez mur ścian szczytowych i wystają z niego na długość od kilkudziesięciu centymetrów do ponad metra (Fot. 4). Służą one wtedy do dodatkowego podparcia jednej lub dwóch krokwi zewnętrznych, stanowiących konstrukcję wysuniętych poza ściany szczytowe połaci dachu.

Fot. 3 – Dwie długie płatwie, ułożone na jętkach, wcale nie zwiększają nośności więźby dachowej, ani nie usztywniają jej podłużnie
Fot. 4 – Jest wielce prawdopodobne, że płatwie na jętkach pojawiły się jedynie po to, by podeprzeć dodatkowo krokwie zewnętrzne

Ponieważ płatwie te nie są podparte żadnymi słupami czy ścianami nośnymi, więc w żaden sposób nie zwiększają nośności więźby dachowej, a jedynie ją dodatkowo – bez żadnej praktycznej korzyści – obciążają.

Długie, ułożone na jętkach płatwie, nie usztywniają też podłużnie połaci dachu – nawet wtedy, gdy mają one solidny przekrój (Fot. 5). Zdecydowanie lepiej zrobią to ukośnie przybite do krokwi deski o grubości zaledwie jednego cala lub rozpięte krzyżowo wiotkie taśmy z metalowych płaskowników (Fot. 6), stosowane powszechnie w szkieletowych domach drewnianych. Wiadomo bowiem, że to trójkąt – a nie prostokąt – jest figurą geometrycznie niezmienną.

Fot. 5 – Nawet płatwie o znacznych przekrojach nie są w stanie usztywnić podłużnie więźby dachowej, jeśli nie są sztywno połączone z krokwiami
Fot. Archiwum Czytelnika
Fot. 6 – Nieporównanie lepiej usztywnią dach cienkie metalowe taśmy, przybite ukośnie do krokwi

Za wstawienie dodatkowych płatwi do konstrukcji więźby odpowiadają przede wszystkim ci projektanci, którzy wrysowują takie płatwie na rzutach i przekrojach konstrukcji dachu. Chyba się bowiem nie zdarzyło, by to cieśle z własnej inicjatywy ułożyli na jętkach takie dodatkowe belki.

Uwaga! Takie dodatkowe płatwie mogą utrudniać też poprawne zaizolowanie termiczne i zabudowę dachu (Fot. 7), jeśli jego połacie mają być ocieplone do kalenicy, a nie tylko do jętek.

1
Zobacz także
Fot. Vaillant

Już teraz można wygodnie i komfortowo mieszkać w domu jednorodzinnym, który nie został przyłączony do sieci energetycznej, choć takie rozwiązanie jest na razie dość drogie. Bez nadmiernego zwiększania kosztów inwestycyjnych da się natomiast wybudować taki dom, który wprawdzie w pewnych okresach będzie korzystał z państwowego prądu, ale w innych odda do sieci na tyle dużo własnego, że bilans wyjdzie na zero. Taki dom nazywany jest zeroenergetycznym. Dzięki wyposażeniu w ogniwa fotowoltaiczne jest […]

.

Garażowe bramy rolowane, nazywane też roletowymi lub żaluzjowymi, zaliczane są do rozwiązań z wyższej półki, nie tylko dlatego, że są droższe od uchylnych i segmentowych. Swoim wyglądem i zasadą działania bardzo przypominają rolety stosowane w oknach i drzwiach balkonowych. Dzięki swojej konstrukcji, podczas zamykania i otwierania bramy te nie zajmują miejsca nie tylko przed wjazdem do garażu (jak uchylne), ale też wewnątrz garażu (jak uchylne i segmentowe). W niektórych sytuacjach – na przykład przy bardzo […]

.

W domach niepodpiwniczonych pozioma izolacja przeciwwilgociowa, ułożona na zewnętrznych i wewnętrznych ścianach fundamentowych, słusznie uważana jest za najważniejszą w budynku. Po szczelnym połączeniu z przeciwwilgociową izolacją podłogi parteru tworzą barierę skutecznie odcinającą nadziemną część budynku od wilgoci gruntowej. Jest tak jednak tylko wtedy, gdy pozioma izolacja zostanie ułożona także pod ścianami działowymi na parterze, które z reguły nie mają swoich ścian i ław fundamentowych. W większości domów ściany te muruje się bowiem […]

.

Nowy kołnierz VELUX EDQ, przeznaczony do montażu okien w dachach krytych blachą na rąbek, jest jedynym takim rozwiązaniem na rynku z płaskim elementem podokiennym, dzięki czemu pięknie komponuje się z dachem. Jest to unikalne rozwiązanie, o wyjątkowej estetyce oraz szczelności. Każdy dekarz z łatwością wkomponuje nowy produkt w pokrycie, bo jego instalacja jest niezwykle prosta. Najważniejszą zasadą dobrego montażu jest właściwe osadzenie okna w konstrukcji dachu, poprawne […]

.