Czy płatwie ułożone na jętkach podpierają krokwie?

W domach jednorodzinnych ze stromymi dachami więźby dachowe mają najczęściej konstrukcję krokwiowo-jętkową. Budynki te są bowiem zbyt szerokie, żeby można było w nich zastosować proste więźby krokwiowe i zbyt wąskie, by konstrukcja dachu musiała być płatwiowo-kleszczowa.

Ze względu na dużą popularność dachów krokwiowo-jętkowych mogłoby się wydawać, że nie powinny się w nich zdarzać błędy – ani wykonawcze, ani projektowe. Tymczasem wcale tak nie jest.

Najczęstszym z błędów jest niepoprawne łączenie jętek z krokwiami, spotykane niestety na bardzo wielu budowach (zobacz: Jak nie należy łączyć jętek z krokwiami?).

Odpowiedzialność za to spada przede wszystkim na cieśli, którzy – jak należy podejrzewać – nie wiedzą lub zapominają, że jętki są elementami ściskanymi i traktują je jak ściągi, które mają zapobiec rozjeżdżaniu się krokwi.

Dlatego w wielu obecnie budowanych w Polsce domów jętki są jedynie dostawiane do boku krokwi, bez wykonywania jakichkolwiek połączeń ciesielskich (Fot. 1). Do tego zdarza się, że łączy się je z krokwiami nawet nie na dwie, lecz tylko na jedną śrubę (Fot. 2), a bywa, że i na dwa, niewielkie gwoździe!

Fot. 1 – Częsty widok w nowych domach: jętki nie są umieszczone między parami krokwi, lecz jedynie dostawione do nich z boku
Fot. 2 – Zdarzają się również takie dachy, w których jętki łączone są z krokwiami jedną śrubą, a nawet tylko dwoma gwoździami

PŁATWIE NA JĘTKACH

Drugim błędem jest umieszczanie na jętkach dwóch długich płatwi (Fot. 3), stykających się na obu połaciach dachu z krokwiami. Końce tych płatwi zazwyczaj przechodzą przez mur ścian szczytowych i wystają z niego na długość od kilkudziesięciu centymetrów do ponad metra (Fot. 4). Służą one wtedy do dodatkowego podparcia jednej lub dwóch krokwi zewnętrznych, stanowiących konstrukcję wysuniętych poza ściany szczytowe połaci dachu.

Fot. 3 – Dwie długie płatwie, ułożone na jętkach, wcale nie zwiększają nośności więźby dachowej, ani nie usztywniają jej podłużnie
Fot. 4 – Jest wielce prawdopodobne, że płatwie na jętkach pojawiły się jedynie po to, by podeprzeć dodatkowo krokwie zewnętrzne

Ponieważ płatwie te nie są podparte żadnymi słupami czy ścianami nośnymi, więc w żaden sposób nie zwiększają nośności więźby dachowej, a jedynie ją dodatkowo – bez żadnej praktycznej korzyści – obciążają.

Długie, ułożone na jętkach płatwie, nie usztywniają też podłużnie połaci dachu – nawet wtedy, gdy mają one solidny przekrój (Fot. 5). Zdecydowanie lepiej zrobią to ukośnie przybite do krokwi deski o grubości zaledwie jednego cala lub rozpięte krzyżowo wiotkie taśmy z metalowych płaskowników (Fot. 6), stosowane powszechnie w szkieletowych domach drewnianych. Wiadomo bowiem, że to trójkąt – a nie prostokąt – jest figurą geometrycznie niezmienną.

Fot. 5 – Nawet płatwie o znacznych przekrojach nie są w stanie usztywnić podłużnie więźby dachowej, jeśli nie są sztywno połączone z krokwiami
Fot. Archiwum Czytelnika
Fot. 6 – Nieporównanie lepiej usztywnią dach cienkie metalowe taśmy, przybite ukośnie do krokwi

Za wstawienie dodatkowych płatwi do konstrukcji więźby odpowiadają przede wszystkim ci projektanci, którzy wrysowują takie płatwie na rzutach i przekrojach konstrukcji dachu. Chyba się bowiem nie zdarzyło, by to cieśle z własnej inicjatywy ułożyli na jętkach takie dodatkowe belki.

Uwaga! Takie dodatkowe płatwie mogą utrudniać też poprawne zaizolowanie termiczne i zabudowę dachu (Fot. 7), jeśli jego połacie mają być ocieplone do kalenicy, a nie tylko do jętek.

1
Zobacz także

Piękny, komfortowy i funkcjonalny dom, który nie wymaga dodatkowego ogrzewania? Budynek, którego energia pozyskiwana jest ze źródeł odnawialnych i przebywających w nim mieszkańców? Utopijna wizja rodem z science fiction, czy realna inwestycja? Współczesne obiekty wznoszone z wysokiej jakości materiałów budowlanych, wyposażone w szereg innowacyjnych rozwiązań mogą być jak maszyna, składająca się z dobrze dopasowanych elementów, której głównym celem jest spełnienie rygorystycznych wymagań budownictwa energooszczędnego, także pasywnego. Na początek skupmy […]

.

W nowych domach i mieszkaniach bardzo często – zamiast wolnostojących szaf i komód – wybiera się szafy z przesuwnymi drzwiami, zajmujące całą przestrzeń od podłogi do sufitu. Nie tylko pozwalają one na maksymalne wykorzystanie przestrzeni, przeznaczonej w pomieszczeniu na przechowywanie rzeczy, ale też nadają wnętrzu nowoczesny wygląd. Bardzo często miejsce na taką szafę jest w poszczególnych pomieszczeniach od razu zaplanowane przez projektanta. Może to być na przykład wnęka w korytarzu przy drzwiach wejściowych do domu […]

.

W domach jednorodzinnych i mieszkaniach nie instaluje się już kotłów z otwartą komorą spalania. Zastąpiły je kotły kondensacyjne, które są od nich znacznie sprawniejsze i bezpieczniejsze. Co najważniejsze jednak – podczas pracy nie pobierają one powietrza z pomieszczenia, w którym zostały zamontowane. Mają bowiem zamkniętą komorę spalania, do której powietrze dostarczane jest bezpośrednio z zewnątrz oddzielnym przewodem. W wielu wcześniej zbudowanych domach kotły z otwartą komorą spalania wciąż jednak jeszcze […]

.
Fot. EDIN Architektura Krajobrazu

Człowiek zajmuje dla siebie coraz więcej pól, lasów i łąk. Nic więc dziwnego, że w naszych przydomowych ogrodach pojawiają się zwierzęta, które jeszcze do niedawna można było w nich spotkać rzadko albo wcale. Takimi gośćmi są na przykład jeże i dotyczy to ogrodów nie tylko w małych miejscowościach, ale i dużych miastach. Jeże są zwierzętami nie tylko uroczymi i sympatycznymi, ale i pożytecznymi dla właścicieli przydomowych ogrodów. Odżywiają się przede wszystkim owadami żerującymi na roślinach, a także […]

.