Jak w ogrodzie zrobić Bramę Księżycową?

Nawet na niezbyt dużej działce da się zrobić tajemniczy ogród, pełen uroczych zakamarków, wijących się ścieżek i zmiennych klimatów. Jeden z jego fragmentów można na przykład urządzić w stylu japońskim, a drugi – w angielskim. Atrakcją takiego ogrodu będzie też Brama Księżycowa o japońskim rodowodzie, zrobiona między nimi w stylizowanych, kamiennych ruinach.

Okrągła brama w porośniętym roślinnością murze (Fot. 1) jest z pewnością rozwiązaniem nietypowym, ale niewątpliwie pełnym sentymentalnego uroku. W dodatku jej wygląd będzie się zmieniał wraz z porą dnia i roku. Choć jej zrobienie wymaga sporo pracy, to przy odrobinie szczęścia nie musi być bardzo kosztownym przedsięwzięciem.

Fot. EDIN Architektura Krajobrazu
Fot. 1 – Okrągła brama zrobiona w kamiennych „ruinach”, pomiędzy urządzonymi w różnych stylach częściami ogrodu, wnosi do niego wiele sentymentalnego uroku

Na przykład w tym ogrodzie do wykonania Bramy Księżycowej – oraz przylegających do niej fragmentów muru – wykorzystano kamień (Fot. 2), który pozostał po zrobieniu wykopów pod prowadzoną przez działkę sieć kanalizacyjną. Te wszechobecne w tych stronach zlepieńce świętokrzyskie świetnie nadały się do realizacji tego pomysłu.

Również przedwojenna cegła, którą wykończono bramę od „angielskiej” strony ogrodu (Fot. 3), pochodziła z rozbiórki starego domu w sąsiedztwie i została odkupiona od właścicieli za grosze. Cegła ta, nie tylko ze względu na swoje większe niż obecnie wymiary (27 x 15 x 7,5 cm), ale także na charakterystyczne przebarwienia, pozostałe po wypaleniu w piecu miejscowej cegielni, bardzo pasowała do tego właśnie obiektu architektury ogrodowej.

Fot. EDIN Architektura Krajobrazu
Fot. 2 – Ważnym pod względem wizualnym elementem okrągłej bramy jest roślinność, której kolory zmieniają się wraz z porami roku – widok od strony ogrodu urządzonego w japońskim stylu
Fot. EDIN Architektura Krajobrazu
Fot. 3 – Brama Księżycowa, zbudowana od „angielskiej” strony ogrodu z przedwojennych cegieł, prezentuje się niezwykle tajemniczo w zamglonym świetle jesiennego poranka

BUDOWA BRAMY

Brama ta nie jest bardzo duża, choć sprawia takie wrażenie. Ma tylko nieco ponad dwa metry średnicy. Jej grubość (podobnie jak muru) to niecałe pół metra (Rys. 1).

Dla jej stabilności ważny jest betonowy fundament, zbrojony podłużnie 4 prętami o średnicy 12 mm – w podobny sposób jak robi się to z ławami fundamentowymi pod ściany domu. Powinien być on znacznie zagłębiony w gruncie, najlepiej co najmniej 10 cm poniżej strefy przemarzania, żeby zimą mróz nie „wysadzał” bramy i nie powodował wiosną jej pękania.

Tak głęboki fundament warto zrobić nawet wtedy, gdy grunt na działce jest piaszczysty, czyli niewysadzinowy. Od jego solidności zależy bowiem stabilność i bezpieczeństwo tej stosunkowo ciężkiej i wysokiej konstrukcji.

Rys. 1 – Budowa Bramy Księżycowej – przestrzeń pomiędzy dwiema warstwami zewnętrznymi, wymurowanymi z kamienia i cegły oraz połączonymi ze sobą krótkimi prętami, wypełnia się mocnym betonem

Bramę i mur wykonuje się zgodnie z zasadami wznoszenia kamiennych ogrodzeń. Na zaprawie cementowo-wapiennej wznosi się z kamieni – a z jednej strony bramy – także z cegieł (Fot. 4) – zewnętrzne warstwy muru, murując je na „puste” spoiny, czyli takie, które kończą się co najmniej 1 cm przed zewnętrznymi powierzchniami muru (Fot. 5). Warstwy te łączy się między sobą poprzecznie podłużnymi kamieniami, zwanymi sięgaczami. Gdyby ich – ze względu na stosunkowo dużą grubość muru zabrakło, można je zastąpić zagiętymi na końcach krótkimi prętami zbrojeniowymi, umieszczanymi w spoinach między kamieniami.

Fot. EDIN Architektura Krajobrazu
Fot. 4 – Od strony wnętrza bramy widać połączenie dwóch materiałów – miejscowych kamieni i przedwojennych, rozbiórkowych cegieł
Fot. EDIN Architektura Krajobrazu
Fot. 5 – Kamienie w murze i bramie układane są na zaprawie cementowo-wapiennej na „puste”, czyli cofnięte w głąb lica spoiny

Systematycznie wraz ze wznoszeniem zewnętrznych ścianek muru wnętrze pomiędzy nimi wypełnia się mocnym betonem o konsystencji półciekłej.

Samą bramę do połowy jej wysokości muruje się bezpośrednio na fundamencie, kontrolując jedynie jej kształt za pomocą szablonu zrobionego na przykład z łat i twardej płyty pilśniowej lub sklejki.

Natomiast górną część bramy trzeba już murować na zrobionej z desek formie, zwanej krążyną, o kształcie połowy walca. Od spodu deskowanie to musi być mocno podparte stemplami z okrąglaków lub grubych desek.

Murowany z kamienia i cegieł łuk sam z siebie jest pod względem konstrukcyjnym elementem nośnym. Pod obciążeniem z góry występują w nim jedynie naprężenia ściskające, z którymi – jak wiadomo – mur radzi sobie całkiem dobrze.

Ponieważ jednak taka brama nie jest usztywniona niczym w poziomie, więc mocniejszy wiatr mógłby ją wywrócić, co – biorąc pod uwagę jej ciężar – byłoby bardzo niebezpieczne. Dlatego pomiędzy zewnętrznymi ściankami bramy powinno się dać zbrojenie, składające się co najmniej z dwóch prętów o średnicy minimum 12 mm, połączonych ze sobą strzemionami w kształcie litery S. Pręty te powinny być zakotwione w betonowym fundamencie bramy.

* * *
Jak z tego widać, zrobienie Bramy Księżycowej wymaga trochę pracy, ale z pewnością wart jest tego uzyskany efekt, w dużej mierze dopełniony odpowiednio dobranymi roślinami.

Realizacja: EDIN Architektura Krajobrazu, www.edin-ogrody.pl

więcej na ten temat:

Jak zrobić ogrodzenie z kamienia?

Jak zrobić w ogrodzie murowany kamienny krąg?

Jak umocnić kamiennymi głazami wysoką skarpę w ogrodzie?

Jak zrobić pływającą wyspę dla kaczek?

Zobacz także

Miejsca, w których ściany szczytowe stykają się z połaciami dachu, mogą być mostkami termicznymi. Dotyczy to szczególnie ścian dwuwarstwowych, przy wykonywaniu których bardzo często zapomina się, że ich ocieplenie powinno być w sposób ciągły połączone z izolacją termiczną dachu. W domach ze stromymi dachami ściany szczytowe mogą wystawać ponad dach (Fot. 1). Znacznie częściej jednak są one schowane pod jego połaciami, które przedłużone poza ich lico dodatkowo […]

.

W obecnie budowanych domach jednorodzinnych strome dachy mają najczęściej konstrukcję krokwiowo-jętkową. Ich ściany podłużne, na których przez murłaty opierają się końce krokwi, są bowiem zazwyczaj zbyt szeroko rozstawione, by można było zrezygnować z poziomych jętek i zastosować najprostszy (i najstarszy) rodzaj więźby dachowej, składającej się jedynie z samych krokwi. Rzadko kiedy spotkać można jednak domy, w których – ze względu na dużą rozpiętość dachu lub mały spadek jego […]

.

Ogrzewanie płaszczyznowe ma nad tradycyjnym, grzejnikowym bardzo wiele przewag. Ponieważ przekazuje ciepło przede wszystkim przez promieniowanie, a nie konwekcję, podczas ogrzewania pomieszczeń nie wywołuje krążenia kurzu w powietrzu. Korzystniejszy też, bo bardziej równomierny, jest rozkład temperatury w ogrzewanych pomieszczeniach. Ważnym atutem ogrzewania płaszczyznowego jest także to, że bardzo dobrze współpracują z nim takie nowoczesne urządzenia grzewcze, jak kotły kondensacyjne i pompy ciepła. Ponieważ ogrzewanie płaszczyznowe […]

.

Nie zawsze jest miejsce na zrobienie pomieszczenia gospodarczego wewnątrz domu. Nawet gdy na parterze znajduje się garaż dwustanowiskowy, to i tak może okazać się on za mały na przechowywanie na przykład sprzętów i narzędzi ogrodowych czy rowerów. Taki duży garaż zabiera zresztą i tak sporo miejsca z powierzchni parteru, więc jego ewentualne powiększenie, by zrobić w nim ogrodowy składzik, zwykle nie wchodzi w rachubę. Do tego w każdym domu musi być pomieszczenie techniczne na kotłownię, więc na zrobienie dodatkowego na kosiarkę, […]

.