Czy lepsza jest więźba tradycyjna, czy prefabrykowana?
7 września 2020

W Polsce większość drewnianych więźb dachowych jest wykonywana przez cieśli z pojedynczych belek bezpośrednio na budowie. Znacznie mniej popularne są więźby montowane z gotowych wiązarów, przygotowanych w specjalistycznych wytwórniach. A szkoda, bo pod wieloma względami jest to rozwiązanie zdecydowanie korzystniejsze dla budowanego domu.

Gdy patrzy się z daleka na domy, na których są już wykonane więźby dachowe, można nie odróżnić, które z nich są prefabrykowane, a które montowane na budowie z pojedynczych elementów, jeśli tylko nie są one zabezpieczone bardzo kolorowym impregnatem (Fot. 1 i 2). Tymczasem różnice techniczne i jakościowe pomiędzy oboma rodzajami tych więźb są bardzo duże, na korzyść oczywiście tych przywiezionych z wytwórni.

Fot. 1 – W tym domu więźby dachowe zostały wykonane przez cieśli na placu budowy – takie dachy o prostych połaciach nie są dużym wyzwaniem dla cieśli, ale i tak po detalach można poznać, że ich wykonawcy są dobrymi fachowcami
Fot. 2 – Ta więźba została wykonana w wytwórni z elementów suszonych komorowo, czterostronnie struganych i ze sfazowanymi krawędziami, a jej długa i duża belka kalenicowa – z drewna klejonego warstwowo

WIĘŹBY TRADYCYJNE

Poszczególne elementy na więźby tradycyjne można przycinać na odpowiednią długość na placu, ale lepiej zamówić przygotowanie ich w tartaku lub składzie z drewnem budowlanym według rysunków konstrukcyjnych dachu. Płacimy wtedy tylko za materiał potrzebny do zrobienia dachu i nie zostają nam na budowie końcówki belek, z którymi nie wiadomo co zrobić.

Drewno. Wilgotność elementów drewnianych, z których wykonuje się więźby dachowe nie powinna być większa niż 20%, ale na małych budowach rzadko kto to sprawdza. Drewno przywożone na budowę ma zwykle wilgotność większą od dopuszczalnej, jeśli więc nie będzie odpowiednio składowane, może się paczyć i wichrować. Zdarza się też niestety, że drewniane belki są dostarczane na budowę w stanie mokrym, zaraz po przetarciu w tartaku pni świeżo ściętych drzew.

Z takich wilgotnych lub niedosuszonych elementów drewnianych trudno jest zrobić więźbę o wymiarach zgodnych z projektem konstrukcyjnym, a wszelkie niedokładności podnoszą potem koszt wykonania pokrycia dachu oraz wykończenia  jego połaci od wewnątrz.

Elementy, z których cieśle wykonują więźbę dachową na budowie, projektuje się przeważnie o dość dużych i krępych przekrojach (Fot. 3 i 4). Dla przykładu proporcje szerokości do wysokości przekroju krokwi i jętek przyjmuje się zwykle 1:2 (7/14 cm, 8/16 cm itp.). Z punktu widzenia zużycia drewna jest to rozrzutne, bo ze względów wytrzymałościowych lepsze byłyby przekroje smuklejsze – wyższe i węższe.

Fot. 3 – Tradycyjna więźba dachowa, wykonana na budowie z elementów zaimpregnowanych jedynie powierzchniowo i łączonych ze sobą za pomocą śrub; przekroje krokwi i jętek mają tutaj spore przekroje
Fot. 4 – Jeśli belki drewniane są proste, choć trochę wysuszone i bez oznak zwichrowania, to doświadczeni cieśle są w stanie wykonać poprawnie konstrukcję dachu

Zabezpieczenie od ognia i owadów. Drewno na więźbę powinno być zabezpieczone przed działaniem czynników biologicznych i ognia. Najlepiej zrobić to przed wykonaniem dachu, gdyż gotową konstrukcję można zabezpieczyć jedynie powierzchniowo – bardzo mało skutecznymi metodami jak malowanie lub natrysk.

Najlepszym sposobem zabezpieczania drewna jest impregnacja próżniowo-ciśnieniowa w specjalnych komorach, ale nie jest ona niestety powszechnie stosowana. Na większości budów domów jednorodzinnych najpopularniejsze jest wciąż impregnowanie drewna metodą kąpieli w prowizorycznych wannach, wypełnionych preparatami solnymi. Ta metoda też nie jest zbyt skuteczna, zwłaszcza gdy impregnowane drewno jest bardzo wilgotne (Fot. 5 i 6).

Fot. 5 – Przy powierzchniowym impregnowaniu drewna, zwłaszcza wilgotnego, nie można liczyć na to, że środek chemiczny wniknie w głąb zabezpieczanych elementów – jest to zwykle nie więcej niż 1 mm
Fot. 6 – Gdy drewno jest wilgotne, to impregnat może się z niego „ulatniać” już po kilku miesiącach – i nie ma specjalnego znaczenia, czy był on nakładany przez kąpiel czy malowanie

Wykonawstwo. Na rynku jest wiele ekip specjalizujących się w wykonywaniu więźb dachowych, ale ich umiejętności są bardzo różne. Dlatego nie tylko wtedy, gdy dach ma bardziej skomplikowaną formę, zanim wybierze się cieśli, dobrze jest poświęcić trochę czasu na obejrzenie ich wcześniejszych dokonań. Najlepiej jest to zrobić w towarzystwie doświadczonego konstruktora, ponieważ chodzi przede wszystkim o ocenę wykonania połączeń elementów, od których zależy bezpieczeństwo całej konstrukcji. Przykładami takich detali są oparcie krokwi na murłatach albo połączenia krokwi z jętkami.

WIĘŹBY PREFABRYKOWANE

W gotowych projektach domów murowanych bardzo rzadko można spotkać dach z wiązarów prefabrykowanych. Jeśli więc ktoś chce mieć taką więźbę, musi się zdecydować na wykonanie nowego projektu więźby dachowej. Najlepiej zwrócić się w tej sprawie do firmy wykonującej takie konstrukcje. Nie tylko z tego powodu, że zrobi to najlepiej, ale także dlatego, że zwykle jest taniej: jeśli klient zdecyduje się ostatecznie na zamówienie wiązarów dachowych, firma zazwyczaj zwalnia go z zapłaty za wykonanie projektu zastępczego.

Zobacz także
Gdy na parterze domu zaprojektowano duże, sięgające od podłogi do sufitu okna, to w otworach na nie...
Płaska dachówka stała się symptomem nowoczesnego budownictwa, charakteryzującego się prostą formą, dużymi...
Leżak ogrodowy to obowiązkowe wyposażenie letniego ogrodu – pozwala nam się zrelaksować i skorzystać ze...
Fot. Sokółka Okna I Drzwi
Okna, podobnie jak inne zewnętrzne elementy domu, są stale wystawione na destrukcyjne oddziaływanie czynników...