Czy lepsza jest więźba tradycyjna, czy prefabrykowana?

Większość drewnianych więźb dachowych jest w Polsce wykonywana przez cieśli bezpośrednio na budowie, z pojedynczych belek. Znacznie mniej popularne są więźby montowane z gotowych prefabrykatów, przygotowanych w specjalistycznych wytwórniach. A szkoda, bo pod wieloma względami są dla budowanego domu korzystniejszym rozwiązaniem.

Gdy patrzy się z daleka na domy, na których są już wykonane więźby dachowe, można nie odróżnić, które z nich są prefabrykowane, a które montowane na budowie z pojedynczych elementów, jeśli tylko nie są one zabezpieczone bardzo kolorowym impregnatem (Fot. 1 i 2). Tymczasem różnice techniczne i jakościowe pomiędzy oboma rodzajami tych więźb są bardzo duże, na korzyść oczywiście tych przywiezionych z wytwórni.

Fot. 1 – W tym domu więźby dachowe zostały wykonane przez cieśli na placu budowy; takie dachy o prostych połaciach nie są dużym wyzwaniem dla cieśli, ale i tak po detalach można poznać, że ich wykonawcy są dobrymi fachowcami
Fot. 2 – Ta więźba została wykonana w wytwórni z elementów suszonych komorowo, czterostronnie struganych i ze sfazowanymi krawędziami, a długa i duża belka kalenicowa – z drewna klejonego warstwowo

WIĘŹBY TRADYCYJNE

Poszczególne elementy na więźby tradycyjne można przycinać na odpowiednią długość na placu, ale lepiej zamówić przygotowanie ich w tartaku lub składzie z drewnem budowlanym według rysunków konstrukcyjnych dachu. Płacimy wtedy tylko za materiał potrzebny do zrobienia dachu i nie zostają nam na budowie końcówki belek, z którymi nie wiadomo co zrobić.

Drewno. Wilgotność elementów drewnianych, z których wykonuje się więźby dachowe nie powinna być większa niż 20%, ale na małych budowach rzadko kto to sprawdza. Drewno przywożone na budowę ma zwykle wilgotność większą od dopuszczalnej, jeśli więc nie będzie odpowiednio składowane i zmontowane w więźbę, może się paczyć i wichrować.

Zdarza się też, że drewniane belki są dostarczane na budowę w stanie mokrym, przetarte w tartaku zaraz po przywiezieniu świeżo ściętych drzew z lasu.

Z takich wilgotnych lub niedosuszonych elementów drewnianych trudno jest zrobić więźbę o wymiarach zgodnych z projektem konstrukcyjnym, a wszelkie niedokładności podnoszą potem koszt wykonania pokrycia i wykończenia dachu od wewnątrz.

Elementy, z których cieśle wykonują więźbę dachową na budowie, projektuje się przeważnie o dość dużych i krępych przekrojach (Fot. 3 i 4). Na przykład proporcje szerokości do wysokości przekroju krokwi i jętek przyjmuje się zwykle 1:2 (na przykład 7/14 cm, 8/16 cm itp.). Z punktu widzenia zużycia drewna jest to rozrzutne, bo ze względów wytrzymałościowych lepsze byłyby przekroje smuklejsze – wyższe i węższe.

Fot. 3 – Tradycyjna więźba dachowa, wykonana na budowie z elementów zaimpregnowanych jedynie powierzchniowo i łączonych ze sobą za pomocą śrub; przekroje krokwi i jętek mają tutaj spore przekroje
Fot. 4 – Jeśli belki drewniane są proste, choć trochę wysuszone i bez oznak zwichrowania, to doświadczeni cieśle są w stanie wykonać poprawnie konstrukcję dachu

Zabezpieczenie od ognia i owadów. Drewno na więźbę powinno być zabezpieczone przed działaniem czynników biologicznych i ognia. Najlepiej zrobić to przed wykonaniem dachu, gdyż gotową konstrukcję można zabezpieczyć jedynie powierzchniowo – mało skutecznymi metodami jak malowanie lub natrysk.

Najlepszym sposobem zabezpieczania drewna jest impregnacja próżniowo-ciśnieniowa w specjalnych komorach, ale nie jest ona niestety powszechnie stosowana. Na większości budów domów jednorodzinnych najpopularniejsze jest wciąż impregnowanie drewna metodą kąpieli w prowizorycznych wannach, wypełnionych preparatami solnymi. Ta metoda też jednak nie jest zbyt skuteczna, zwłaszcza gdy drewno jest bardzo wilgotne (Fot. 5 i 6).

Fot. 5 – Przy powierzchniowym impregnowaniu drewna, zwłaszcza wilgotnego, nie można liczyć na to, że środek chemiczny wniknie w głąb zabezpieczanych elementów; jest to zwykle nie więcej niż 1 mm
Fot. 6 – Gdy drewno jest wilgotne, to impregnat może się z niego „ulatniać” już po kilku miesiącach; i nie ma specjalnego znaczenia, czy był on nakładany przez kąpiel czy malowanie

Wykonawstwo. Na rynku jest wiele ekip specjalizujących się w wykonywaniu więźb dachowych, ale ich umiejętności są bardzo różne. Dlatego nie tylko wtedy, gdy dach ma bardziej skomplikowaną formę, zanim wybierze się cieśli, dobrze jest poświęcić trochę czasu na obejrzenie ich wcześniejszych dokonań. Najlepiej jest to zrobić w towarzystwie doświadczonego konstruktora, ponieważ chodzi przede wszystkim o ocenę wykonania połączeń elementów, od których zależy bezpieczeństwo całej konstrukcji. Przykładami takich detali są oparcie krokwi na murłatach albo połączenia krokwi z jętkami.

1
Zobacz także

Odpowiedź na to pytanie wydaje się być prosta. Ściany dwuwarstwowe, najczęściej obecnie wykonywane, powinno się ocieplać dopiero po całkowitym zakończeniu prac na dachu. Od wszystkich zasad są jednak wyjątki, tak więc i tutaj bywają sytuacje, kiedy o ociepleniu ścian należy pomyśleć przed ułożeniem pokrycia na dachu. Budowa domu do stanu surowego otwartego zakłada, że ściany nośne domu i ewentualnie jego stropy oraz schody, są zabezpieczone dachem przed opadami atmosferycznymi. Taki dach […]

.

W większości domów murowanych strome dachy dwuspadowe mają konstrukcję krokwiowo-jętkową. Takie więźby dachowe zazwyczaj podparte są wyłącznie na dwóch przeciwległych ścianach kolankowych, tworząc na poddaszu łatwą do zagospodarowania, otwartą przestrzeń. Rozwiązanie to – atrakcyjne z architektonicznego punktu widzenia – wymaga jednak odpowiedniego wzmocnienia ścian kolankowych. Ściany murowane przystosowane są przede wszystkim do przenoszenia naprężeń ściskających – ich wytrzymałość na rozciąganie i zginanie jest bowiem […]

.
Fot. EDIN Architektura Krajobrazu

Nie ma co ukrywać, że dbanie o zieleń w ogrodzie wymaga sporo czasu i pracy. Jeśli więc wśród domowników nie ma zbyt wielu miłośników prac ogrodniczych, warto na fragmentach ogrodu ułożyć zróżnicowane pod względem wyglądu nawierzchnie z kamieni i żwiru. Ich pielęgnowanie nie będzie na pewno tak uciążliwe jak trawnika i rabat – oczywiście pod warunkiem, że zostały wykonane właściwie. Dodatkowym atutem nawierzchni kamiennych i żwirowych jest to, że prezentują się jednakowo ładnie przez cały […]

.

Pompy ciepła, czerpiące energię odnawialną z powietrza, bardzo dobrze nadają się do przygotowania w domu ciepłej wody. Są bezobsługowe i wydajne, a ich użytkowanie jest bardzo ekonomiczne. Modele powietrznych pomp ciepła, które przeznaczone są tylko do podgrzewania wody, szczególnie nadają się do domów jednorodzinnych ogrzewanych węglem i drewnem lub stosunkowo drogimi paliwami, jakimi są pelety oraz gaz płynny i olej opałowy. W domach ogrzewanych węglem lub drewnem […]

.