Kiedy warto przyjrzeć się projektowi ław fundamentowych?

Choć powszechnie wiadomo, jak ważne dla budowanego domu są fundamenty, to inwestorzy raczej nie interesują się ich projektem. Jest to oczywiście w pełni zrozumiałe, ponieważ za ich poprawne zaprojektowanie odpowiada konstruktor, który opracowywał projekt konstrukcyjny domu.

Trudno zatem oczekiwać, że inwestorzy, którzy zazwyczaj nie mają wykształcenia budowlanego, podejmą się sprawdzenia poprawności projektu ław fundamentowych w budowanym domu. Przeważnie nie przychodzi im to nawet do głowy – wychodzą bowiem ze słusznego skądinąd założenia, że skoro zapłacili za projekt, to jest on opracowany zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami.

Bywają jednak takie sytuacje, kiedy warto, by inwestor poprosił swojego inspektora nadzoru lub kierownika budowy o przyjrzenie się projektowi fundamentów. Dotyczy to szczególnie domów, które są budowane według projektu gotowego. Ale nie tylko.

PROJEKT GOTOWY

W projekcie gotowym fundamenty domu przystosowane są – co zrozumiałe – do przeciętnych warunków gruntowych. Przy adaptacji projektu do warunków konkretnej działki, jej autor powinien sprawdzić, czy zaprojektowane fundamenty będą dla niej odpowiednie.

Architekt, który zgodnie z prawem zajmuje się adaptacją projektu gotowego, skupia się zazwyczaj przede wszystkim na opracowaniu planu zabudowy i zagospodarowania działki i dba o to, by był on zgodny z planem miejscowym lub wydaną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Jest tak zwłaszcza wtedy, gdy inwestor nie zamierza zmieniać projektu domu z takim zakresie, że konieczne będzie wprowadzenie zmian konstrukcyjnych, dotyczących na przykład przesunięcia wewnętrznych ścian nośnych lub zmiany rodzaju więźby dachowej. Wtedy bowiem trzeba już zazwyczaj przeprojektować fundamenty i dostosować je zarówno do poprawionego projektu, jak i – przy okazji – do miejscowych warunków gruntowych.

Gdy inwestor akceptuje w całości projekt domu, a architekt nie dostanie jakiegoś wyraźnego sygnału o niepokojących warunkach gruntowo-wodnych na działce, to zwykle uznaje, że fundamenty domu można wykonać zgodnie z projektem gotowym (Fot. 1).

Fot. 1 – Gdy warunki gruntowe na działce nie budzą zastrzeżeń, to ławy fundamentowe bardzo często wykonuje się według projektu gotowego

Takie postępowanie zazwyczaj się sprawdza, ponieważ jeśli grunt na działce (Fot. 2) jest w miarę jednolity i parametrami niewiele odbiega od tych, które przyjęto na etapie projektowania, to zbudowany dom jednorodzinny, który przecież nie jest dużym budynkiem, na pewno sobie z tym jakoś poradzi.

NIETYPOWE WARUNKI GRUNTOWE NA DZIAŁCE

Gdy warunki gruntowe na działce są pod względem budowlanym niezbyt korzystne (Fot. 3), na pewno warto się przyjrzeć projektowi fundamentów. Powinno się to zrobić zwłaszcza wtedy, gdy potwierdzi to wykonana na zamówienie inwestora opinia geotechniczna, którą zresztą – z wielu względów – zawsze warto zrobić (zobacz: Jak wybrać dobrą działkę?).

Fot. 2 – Nawet w górach są takie działki, na których warunki gruntowe mogą być zbliżone do tych, przyjmowanych dla fundamentów projektów gotowych
Fot. 3 – Jeśli teren na działce jest ze spadkiem, to grunt na niej wcale nie musi być jednolity i warto sporządzić dla niej opinię geotechniczną

RODZAJ WIĘŹBY DACHOWEJ

Przyjrzeć się projektowi ław fundamentowych warto też wtedy, gdy dach ma więźbę o konstrukcji płatwiowo-kleszczowej (Fot. 4). W takich dachach krokwie podparte są dodatkowo – wspartymi na słupach – płatwiami i większość obciążeń z nich jest przekazywana na strop nad parterem. To sprawia, że w takich domach wewnętrzne ściany nośne są zazwyczaj bardziej obciążone niż zewnętrzne.

Inaczej jest w większości średniej wielkości domów jednorodzinnych ze stromym dachem i z użytkowym poddaszem. W nich więźba ma zwykle konstrukcję krokwiowo-jętkową (Fot. 5), która w całości oparta jest na ścianach kolankowych, będących przedłużeniem podłużnych ścian zewnętrznych. Dlatego w takich budynkach ławy pod ścianami zewnętrznymi mają z reguły większą szerokość niż pod wewnętrznymi.

Fot. 4 – W więźbach o konstrukcji płatwiowo-kleszczowej większość obciążeń z dachu jest przekazywana na strop nad parterem
Fot. 5 – W popularnych więźbach krokwiowo-jętkowych wszystkie obciążenia z dachu są przekazywane na ściany kolankowe

Jeśli tak samo jest w domach z więźbą płatwiowo-kleszczową, to warto zapytać inspektora nadzoru lub kierownika budowy, czy fundamenty są na pewno dobrze zaprojektowane. To samo warto zrobić, gdy ławy pod podłużnymi ścianami wewnętrznymi są takie same lub jedynie niewiele szersze od tych, na których stoją równoległe do nich ściany zewnętrzne.

Gdyby bowiem się okazało, że fundamenty zostały wykonane według złego projektu i ławy wewnętrzne mają zbyt małą szerokość (Fot. 6 i 7), to grozi to pękaniem wymurowanych na nich ścian (zobacz: Co może być przyczyną zarysowania się wewnętrznej ściany nośnej?).

Fot. archiwum Czytelnika
Fot. 6 – Mimo że w tym domu dach ma konstrukcję płatwiowo-kleszczową, ława środkowa, pod najsilniej przez niego obciążoną ścianą wewnętrzną, była tylko niewiele szersza od ław zewnętrznych
Fot. archiwum Czytelnika
Fot. 7 – Z powodu dużego obciążenia i zbyt małej szerokości osiadanie ławy środkowej było większe niż skrajnych, co spowodowało pojawienie się pęknięć w podłużnej ścianie wewnętrznej

O sprawdzeniu poprawności projektu fundamentów należy też pamiętać, gdy z jakichś powodów w projekcie gotowym domu zostaje zmieniona konstrukcja dachu – z krokwiowo-jętkowej na płatwiowo-kleszczową. Taka zmiana może na przykład wynikać z konieczności dostosowania kształtu dachu lub pochylenia jego połaci do wymagań planu miejscowego lub warunków zabudowy dla konkretnej działki.

Zamawiając projekt zamienny dachu w biurze projektowym lub u architekta, dokonującego adaptacji projektu gotowego, należy pamiętać, że przy zmianie jego konstrukcji, konieczna będzie także korekta fundamentów domu.

Jak z tego widać, jest parę powodów do tego, by zainteresować się projektem fundamentów przed rozpoczęciem budowy domu. Jest wprawdzie kilka osób, które „urzędowo” i prawnie odpowiadają za jego poprawność. Ale dobrze jest mieć pewność, że nasz budowany dom będzie stał na solidnych i poprawnie zaprojektowanych fundamentach…

Uwaga! Taka inwestorska „kontrola” nie musi dotyczyć płyt fundamentowych. Są one bowiem nie tylko stosunkowo nowym rozwiązaniem w domach jednorodzinnych, ale też trudniejszym do zaprojektowania niż ławy. Jeśli już więc projektant zdecyduje się na taki rodzaj fundamentów, to z pewnością poświęci mu odpowiednio dużo czasu, by ich projekt był poprawny, a postawiony na nim dom – bezpieczny i stabilny.

WIĘCEJ NA TEN TEMAT:

Jak wybrać dobrą działkę?

Jak głęboko w gruncie powinny być zagłębione fundamenty domu?

Jak powinny być wykonane tradycyjne fundamenty domu bez piwnic?

Czym więźba krokwiowo-jętkowa różni się od płatwiowo-kleszczowej?

Co może być przyczyną zarysowania się wewnętrznej ściany nośnej?

Zobacz także

Znajdujące się w pomieszczeniach wloty do kanałów wywiewnych wentylacji naturalnej (grawitacyjnej) mają perforowane osłony, nazywane popularnie kratkami. Powinny być one na tyle duże, by ich przekrój netto – liczony pomiędzy ich zewnętrzną ramką i wewnętrznymi szczeblinkami – nie był mniejszy od przekroju poprzecznego kanału wywiewnego. Niestety jest z tym zwykle problem i rzadko kiedy wykonany w ścianie otwór wentylacyjny i osłaniająca go kratka są na tyle duże […]

.

W Polsce większość domów jednorodzinnych przykryta jest stromymi dachami dwuspadowymi, pod którymi znajduje się mieszkalne poddasze. Konstrukcją takich dachów jest zazwyczaj drewniana więźba krokwiowo-jętkowa, której krokwie przymocowane są dolnymi końcami do równoległych belek, nazywanych murłatami. To właśnie przez murłaty obciążenia z dachu – zarówno pionowe, jak i poziome – są przekazywane na murowaną konstrukcję budynku. Poprawnie zaprojektowana więźba krokwiowo-jętkowa (Fot. 1) – podobnie jak krokwiowa, […]

.

Spoczywające na ścianach nośnych żelbetowe wieńce stropowe mają dla konstrukcji domów murowanych ogromne znaczenie. Dzięki nim nie tylko obciążenia ze stropów są w miarę równomiernie przekazywane na podpierające je ściany. Poprawnie wykonane wieńce usztywniają też cały budynek, przez co znacząco wzrasta jego odporność na nierównomierne osiadanie gruntu. Jedyny problem z wieńcami stropowymi jest taki, że wykonane są z „zimnego” żelbetu, przez co ściany zewnętrzne w tym miejscu mogą […]

.

Pompy ciepła są coraz częściej wybierane przez osoby budujące lub modernizujące swoje domy. Powodów tego jest wiele. Przede wszystkim są to urządzenia, które do wytworzenia ciepła wykorzystują głównie energię odnawialną, znajdującą się w powietrzu, gruncie i wodzie. Dzięki temu nie tylko przyczyniają się do oszczędzania paliw nieodnawialnych, których zasoby na Ziemi gwałtownie się kończą, ale i nie zanieczyszczają powietrza w okolicy. Na szybki wzrost popularności pomp ciepła ma też wpływ […]

.