Kiedy deskowanie stropu monolitycznego może uszkodzić ścianę nośną?

Gęstożebrowe stropy żelbetowe z częściowo prefabrykowanymi belkami muszą być montażowo jedynie podstemplowane na czas wiązania betonu, ułożonego pomiędzy i nad pustakami wypełniającymi. Inaczej jest ze stropami żelbetowymi, wykonywanymi w całości na placu budowy, które wymagają zrobienia pełnego deskowania, nazywanego popularnie szalunkiem.

Obecnie deskowania monolitycznych stropów żelbetowych wykonuje się przeważnie z gotowych elementów systemowych – blatów, które układa się na różnej długości belkach, podpartych stemplami o regulowanej wysokości (Fot. 1). Takie deskowania nazywane są inwentaryzowanymi lub powtarzalnymi i nadają się do wielokrotnego użytku.

Blaty deskowań inwentaryzowanych zrobione są najczęściej z wodoodpornej sklejki lub płyt, wykonanych z desek, suszonych przemysłowo i impregnowanych ciśnieniowo przed wilgocią (Fot. 2).

Fot. 1 – Stropowe płyty żelbetowe wykonuje się teraz najczęściej na gotowych deskowaniach inwentaryzowanych
Fot. 2 – Blaty deskowań mogą być wykonane ze sklejonych ze sobą desek, przemysłowo wysuszonych i zaimpregnowanych

Takie gotowe blaty nie odciągają zaczynu cementowego ze świeżo ułożonej mieszanki betonowej. Nie chłoną też wilgoci, gdy na przygotowane do betonowania stropu deskowanie zacznie padać deszcz.

Dzięki temu, że gotowe blaty są wodoodporne, nie ma obawy, że pod wpływem wilgoci, ułożone pomiędzy ścianami domu deskowanie, zacznie zwiększać swoje wymiary i napierać na otaczające go ściany (Fot. 3).

DESKOWANIE Z DESEK

Inaczej jest, gdy deskowanie stropu wykonane jest z pojedynczych desek, co zdarza się jeszcze często na małych budowach. Pół biedy, jeśli są to deski mokre, przywiezione prosto z tartaku – ułożona na nich świeża mieszanka lub padający przed betonowaniem stropu deszcz, raczej ich bardziej nie zawilgocą.

Gorzej, jeśli są to deski suche, pochodzące „z odzysku” (co zdarza się najczęściej). Takie deski pod wpływem wilgoci znacznie zwiększają swoją objętość, przy czym ich odkształcenia są zdecydowanie większe w kierunku poprzecznym niż wzdłuż włókien (Rys. 1). Jeśli więc takie deski zostaną ułożone jedna przy drugiej na styk, bez pozostawiania pomiędzy nimi kilkumilimetrowych szczelin, to – po ułożeniu na nich świeżej mieszanki betonowej lub zamoczeniu przez deszcz – mogą się tak zawilgocić, że zaczną silnie napierać na boczne ściany domu.

Fot. 3 – Wodoodporne blaty deskowań można układać na styk z krawędziami ścian domu bez obawy, że mogłyby je uszkodzić
Rys. 1 – Podczas wzrostu wilgotności drewna szerokość (A) desek zwiększa się ponad 10 razy bardziej niż ich długość (B)

Skutki takiego naporu mogą być dwojakie. Jeśli ściany będą masywne, a deski przybite małymi gwoździami do podpierających je belek zwanych rygami (lub jedynie ułożone na belkach), to takie deskowane może się pofałdować nawet wtedy, gdy przyciska je świeżo ułożony beton stropu.

Gorzej jest, gdy ściany są stosunkowo mało sztywne, a deski mocno przybite do podpierających je belek. Wtedy zawilgocone deski, zwiększając swoją szerokość, potrafią nawet uszkodzić ścianę, na przykład tak, jak to stało się w jednym z budowanych domów (Fot. 4 i 5). Deszcz padający przez noc poprzedzającą betonowanie stropu tak bardzo zawilgocił suche deski, że spowodowały one pęknięcie wewnętrznej ściany, równoległej do kierunku ich ułożenia. Pod stropem pęknięcie ściany miało prawie 1 cm szerokości.

Fot. archiwum Czytelnika
Fot. 4 – Ułożone na styk deski po deszczu tak zwiększyły swoją szerokość, że napierając na ścianę wewnętrzną, spowodowały jej wyraźne pęknięcie
Fot. archiwum Czytelnika
Fot. 5 – W pęknięciu ściany wewnętrznej miały też swój udział mokre deski deskowania stropu, który miał być wykonany po jej drugiej stronie

Uwaga! Siła naporu pęczniejącego drewna może być naprawdę ogromna. Mogli się o tym przekonać właściciele niejednego domu, w którym parkiet na parterze został ułożony zimą z suchej klepki. Gdy na wiosnę wyłączono ogrzewanie, a powietrze w domu zrobiło się bardziej wilgotne, pęczniejący parkiet potrafił wypchnąć na zewnątrz jedną ze ścian parteru (zobacz: Czy parkiet może spowodować pękanie ścian parteru?).

WARTO PAMIĘTAĆ O WIEŃCACH

Opisana wcześniej sytuacja ze ścianą uszkodzoną przez deskowanie miała miejsce na budowie domu, w którym przyjęto, że wysokość stropu i okalających go wieńców stropowych będzie taka sama. Z tego powodu deskowanie stropu przylegało bezpośrednio do krawędzi ścian.

Gdyby zgodnie ze sztuką budowlaną wieńce stropowe miały wysokość co najmniej 20 cm (czyli więcej niż grubość większości monolitycznych płyty żelbetowych krzyżowo zbrojonych), to deskowanie płyty przylegałoby do krawędzi wewnętrznego deskowania wieńca (Rys. 2). Przy takim rozwiązaniu (Fot. 6) pęczniejące deski mogłyby co najwyżej je przekrzywić, ale nie uszkodziłyby ścian domu.

Rys. 2 – Nie doszłoby do uszkodzenia ściany, gdyby deski stykały się z wewnętrznym deskowaniem wieńca
Fot. 6 – Wysokość wieńców stropowych jest zwykle większa od grubości krzyżowo zbrojonych płyt żelbetowych

WIĘCEJ NA TEN TEMAT:

Czy parkiet może spowodować pękanie ścian parteru?

Kiedy opłaca się robić żelbetowe stropy monolityczne?

Jaką rolę pełnią wieńce stropowe w budynku murowanym?

Zobacz także
Fot. Vaillant

Koszt ogrzewania domu i podgrzewania w nim wody kotłem gazowym, który ma więcej niż 15-20 lat, jest stosunkowo duży. Przy czym jest tak nie tylko wtedy, gdy z powodu zużycia zdarzają mu się mniejsze lub większe awarie. Stare kotły są po prostu mniej sprawne od urządzeń obecnie produkowanych. Do tego mają duże straty ciepła przez powierzchnię ich obudowy oraz odprowadzają do atmosfery spaliny o wysokiej jeszcze temperaturze. Przez modernizację instalacji można obniżyć […]

.

Drzwi wejściowe muszą być trwałe oraz mieć dobrą izolacyjność cieplną i akustyczną. Powinny się też łatwo otwierać i zamykać, ale jednocześnie stanowić solidną zaporę dla włamywacza. Dobrze też, jeśli są ładne i pasują do całej elewacji (Fot. 1) – przez niektórych są bowiem uważane za wizytówkę domu. Drzwi wejściowe powinny mieć skrzydło o szerokości co najmniej 90 cm. Dobrze jest jednak, jeśli będzie to 100 cm, ale gdy taki wymiar […]

.

Wylewki podłogowe, układane na stropie i betonowym podkładzie podłogi na gruncie, nie mogą pękać, powinny być równe i mieć dużą wytrzymałość. Ich powierzchnia nie może się też kruszyć i pylić, bo wtedy nie da się do niej mocno i trwale przykleić podłogi. Od kiedy cementowe wylewki podłogowe zaczęto wykonywać za pomocą urządzenia nazywanego „mixokretem”, ich jakość poprawiła się zdecydowanie. Dzięki temu, że podawana za pomocą pompy mieszanka betonowa ma […]

.

Jednowarstwowe ściany domów jednorodzinnych buduje się najczęściej z bloczków betonu komórkowego. W ścianach dwuwarstwowych beton komórkowy ma większą konkurencję – ich warstwę nośną można wymurować też z elementów ceramicznych, wapienno-piaskowych (silikatowych) lub keramzytobetonowych. Świeżo wykonane bloczki z betonu komórkowego, zarówno te przeznaczone do murowania ścian jednowarstwowych, jak i dwuwarstwowych, zawierają pewną ilość wody technologicznej. W procesie produkcyjnym są one bowiem poddawane autoklawizacji, […]

.