Jakie powinny być regulowane kratki wentylacyjne?
25 września 2020

Znajdujące się w pomieszczeniach wloty do kanałów wywiewnych wentylacji naturalnej (grawitacyjnej) mają perforowane osłony, nazywane popularnie kratkami. Powinny być one na tyle duże, by ich przekrój netto – liczony pomiędzy ich zewnętrzną ramką i wewnętrznymi szczeblinkami – nie był mniejszy od przekroju poprzecznego kanału wywiewnego.

Niestety jest z tym zwykle problem i rzadko kiedy wykonany w ścianie otwór wentylacyjny i osłaniająca go kratka są na tyle duże (Fot. 1), by nie ograniczyć ilości zużytego powietrza, usuwanego z pomieszczenia kanałem wywiewnym na zewnątrz (zobacz: Jakie powinny być kratki na początku i końcu kanałów wentylacyjnych?).

Bardzo często się zdarza, że sam kanał wentylacyjny ma wprawdzie przekrój poprzeczny zgodny z przepisami, ale zamontowana na jego końcu kratka wyraźnie ogranicza przepływ powietrza. Jest tak na przykład wtedy, gdy przekrój netto osłony – także takiej, która ma średnicę wewnętrzną identyczną jak kanał – zmniejszają jej liczne szczeblinki (Fot. 2).

Fot. 1 – Kratka powinna mieć powierzchnię brutto o około 50% większą niż przekrój poprzeczny kanału wywiewnego, by nie zmniejszać jego przepustowości
Fot. 2 – Gdy suma otworów w kratce jest mniejsza niż przekrój poprzeczny kanału wentylacyjnego, napływ powietrza do niego będzie przez nią zmniejszany

Zmniejszenie przepływu powietrza przez kanały wywiewne – spowodowane przez zbyt małe kratki – ogranicza wentylację w domu szczególnie wtedy, gdy temperatura na zewnątrz jest wyższa niż 12ºC. Przyjmuje się bowiem, że przy takiej temperaturze ciąg w kanałach jest optymalny, jeśli tylko mają one przekrój zgodny z przepisami (powyżej 160 cm²), są proste i mają długość co najmniej 4 m. Oczywiście jest tak tylko wtedy, gdy do domu lub mieszkania zapewniony jest odpowiednio duży dopływ świeżego powietrza z zewnątrz.

Gdy różnica pomiędzy temperaturą w domu i na zewnątrz maleje, zmniejsza się siła ciągu w kanałach wywiewnych, więc ograniczenie ich przepustowości przez kratki pogarsza wymianę powietrza w pomieszczeniach. Niestety taki stan jest często akceptowany przez domowników, którzy nie wiążą swojego złego samopoczucia ze złą wentylacją w domu.

KRATKI REGULOWANE

Inaczej jest, gdy na zewnątrz domu robi się chłodniej, a nawet mroźnie. W poprawnie wykonanych kanałach wywiewnych ciąg powietrza jest wtedy większy niż potrzeba dla poprawnej wentylacji pomieszczeń.

To dlatego w normie dotyczącej wentylacji pomieszczeń mieszkalnych i użyteczności publicznej (PN-83/B-03430 – pkt. 5.1.4.) wymaga się, by otwory wentylacyjne miały „wyposażenie umożliwiające redukcję wolnego przekroju do 1/3, obsługiwane z poziomu podłogi”.

Oznacza to, że kratki wentylacyjne, montowane na wlotach do kanałów wywiewnych, powinny mieć możliwość regulacji (Fot. 3), o czym przeważnie nie wiedzą (albo zapominają) osoby zawodowo związane z budową domów i mieszkań oraz odpowiedzialne za to, by ich stan był zgodny z wymaganiami prawa budowlanego.

Oczywiście powinny to być tylko takie kratki regulowane, które nie dają się całkowicie zamknąć (Fot. 4), a jedynie podczas mroźnej zimy umożliwiać ograniczenie przepływu powietrza w kanałach do jednej trzeciej.

Fot. 3 – Zgodnie z normą wentylacyjną wloty do kanałów wywiewnych powinny być osłonięte kratkami, które umożliwiają redukcję przepływu przez nie powietrza
Fot. 4 – Nie spełniają wymogów kratki regulowane, które dają się całkowicie zamknąć i zupełnie lub częściowo zablokować wymianę powietrza w domu lub mieszkaniu

W żadnym razie nie powinny być to jednak anemostaty (Fot. 5), które montuje się na końcu przewodów wywiewnych wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Mają one po prostu zdecydowanie mniejszy przekrój niż kanały wentylacji naturalnej (grawitacyjnej).

Poważnym błędem jest też zmniejszanie ciągu w kanałach wywiewnych przez zaklejanie kratek papierową lub plastikową taśmą (Fot. 6), a już zwłaszcza – ich całkowite zasłonięcie, co niestety wcale nie jest jakimś szczególnym i niespotykanym wyjątkiem!

Fot. 5 – Stosowane w wentylacji mechanicznej regulowane anemostaty – z powodu zbyt małego przekroju – nie nadają się do montażu na wlotach do kanałów wywiewnych
Fot. 6 – Nawet podczas dużych mrozów nie należy zmniejszać ciągu w kanałach wywiewnych przez zaklejanie kratek – jedynym skutkiem tego będzie brak wentylacji pomieszczeń

Uwaga! Oczywiście da się regulować ciągiem powietrza w kanałach wywiewnych za pomocą odpowiedniego przymykania nawiewników okiennych lub ściennych oraz rozszczelniania i uchylania okien. Wymaga to jednak od domowników zwracania uwagi na warunki atmosferyczne, a także świadomości, że właściwa wentylacja pomieszczeń jest im niezbędna dla zdrowia i dobrego samopoczucia. A z tym ostatnim jest niestety najgorzej…

Zobacz także
Fot. Ytong Xella
Od 1 stycznia 2021 roku zaczną obowiązywać zaostrzone wymagania w zakresie izolacyjności termicznej ścian...
Fot. Vaillant
Do ogrzewania domów i przygotowywania w nich ciepłej wody coraz częściej wybierane są pompy ciepła....
Okap kuchenny, działający jako wyciąg, czyli gdy jest podłączony do przewodu wentylacyjnego, w...
Dość powszechne jest projektowanie kratki wentylacyjnej nad kominkiem, chociaż często zakłóca ona działanie...