Jaka jest rola drzwi wewnętrznych w wentylacji domu?
13 czerwca 2022

Drzwi wewnętrzne, umożliwiające okresowe zamykanie pomieszczeń, dla większości właścicieli mieszkań i domów są – choćby ze względu na swoje duże wymiary – ważnym elementem wystroju wnętrz. Dlatego przy ich wyborze kierują się głównie względami estetycznymi i ewentualnie… ceną. To, że drzwi wewnętrzne mają także swój udział w wentylacji domu, raczej nie zajmuje uwagi mieszkańców.

Tymczasem takie drzwi mogą uniemożliwić lub w znacznym stopniu zakłócić poprawną wymianę powietrza – wystarczy, że w pozycji zamkniętej nie będzie przez nie możliwy przepływ powietrza pomiędzy sąsiadującymi ze sobą pomieszczeniami i korytarzami (Fot. 1 i 2). Przy czym nie ma znaczenia, jaki rodzaj wentylacji zastosowano w domu lub mieszkaniu.

Fot. Sylwia Rudolf
Fot. 1 – Przy wszystkich rodzajach wentylacji powietrze musi mieć możliwość przepływu z pomieszczeń „czystych” do „brudnych”
Fot. Sylwia Rudolf
Fot. 2 – Przepływ powietrza między tymi dwoma rodzajami pomieszczeń musi być możliwy nie tylko wtedy, gdy drzwi do nich są otwarte

Przy tradycyjnej wentylacji naturalnej (grawitacyjnej) świeże powietrze napływa do pokoi, określanych jako „czyste”, natomiast zużyte jest usuwane z pomieszczeń „brudnych” lub „mokrych”, takich jak kuchnie, łazienki, garderoby, pomieszczenia techniczne itp.

By było to możliwe, powietrze z pomieszczeń „czystych” musi mieć możliwość swobodnego przepływu do któregoś z pomieszczeń „brudnych” także wówczas, gdy oddzielone są one od siebie przez dwoje zamkniętych drzwi i korytarz (Rys. 1). Nie ma tego problemu jedynie wtedy, gdy drzwi nie ma wcale, ponieważ kuchnia jest otwarta na salon. Jest on także mniejszy wówczas, gdy sypialnię od własnej łazienki albo garderoby oddzielają tylko jedne drzwi.

Rys. 1 – Przy wentylacji naturalnej świeże powietrze, napływające do pokoju, przepływa przez szczeliny pod drzwiami i korytarz do łazienki, z której jest usuwane przez kanał wywiewny

Podobna sytuacja z drzwiami wewnętrznymi jest w domach i mieszkaniach, w których zastosowano mechaniczną wentylację wyciągową. Różni się ona bowiem od naturalnej jedynie tym, że zamiast kratek osłaniających wloty do kanałów wentylacyjnych zamontowane są regulowane anemostaty, osłaniające wloty do przewodów wywiewnych, w których ciąg – o sile niezależnej od pogody – jest wywołany przez elektryczny wentylator.

Drzwi wewnętrzne ważne są także przy coraz popularniejszej wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła. Także tutaj musi być zapewniony swobodny przepływ powietrza przez zamknięte drzwi pomieszczeń „czystych” i „brudnych” (Rys. 2). Bez tego w domu nie będzie wentylacji, mimo że zarówno nawiew, jak i wywiew powietrza są wymuszane za pomocą wentylatorów elektrycznych, znajdujących się w centrali wentylacyjnej.

Rys. 2 – Podobnie jak przy wentylacji naturalnej, także przy mechanicznej nawiewno-wywiewnej powietrze musi mieć możliwość przepływu przez drzwi zamykające pomieszczenia „czyste” i „brudne”

Obowiązek zapewnienia przepływu powietrza przez drzwi wewnętrzne mógłby ewentualnie nie dotyczyć pokoi na poddaszu lub na ostatniej kondygnacji domu piętrowego, ponieważ – zgodnie z wymaganiami normy wentylacyjnej (PN-83/B-03430 – punkt 2.1.1b) – w każdym z nich powinien znajdować nie tylko nawiewnik okienny lub ścienny, ale także wlot do kanału wywiewnego.

Zobacz: W których pomieszczeniach powinny być kratki wentylacyjne?

Podobnie jest także wtedy, gdy pokój oddziela od pomieszczenia z kanałem wywiewnym więcej niż dwoje drzwi – wówczas też oprócz nawiewu świeżego powietrza musi być w nim zapewniony niezależny wywiew zużytego.

Kłopot w tym, że wymaganie normowe, dotyczące obowiązku wykonywania kanałów wywiewnych w tych wymienionych pokojach, nie jest – z nieznanych powodów – przestrzegane we współcześnie budowanych domach jedno- i wielorodzinnych. Być może ich projektanci uważają, że wtedy w domu czy mieszkaniu byłoby za dużo kanałów wywiewnych, a co za tym idzie, również znacznie więcej wyprowadzonych ponad dach kosztownych kominów.

Tymczasem przed II wojną światową i krótko po niej był w Polsce obowiązek wykonania kratek wentylacyjnych w każdym pomieszczeniu, w którym mogą przebywać ludzie, a więc także (lub tym bardziej) w każdym z pokoi i nie stanowiło to większego problemu.

Wymagania normowe w zakresie odpływu powietrza

W celu zapewniania skutecznej wentylacji w domu i mieszkaniu w normie wentylacyjnej podano rozwiązania, które mają zapewnić skuteczny „odpływ powietrza z pokojów mieszkalnych” (punkt 2.1.6).

Pierwsze z nich nie jest raczej spotykane w mieszkaniach oraz domach jednorodzinnych. Są nimi „otwory wyrównawcze umieszczone ponad drzwiami lub w ich górnej części”. Takie otwory można co najwyżej spotkać w domach wielorodzinnych, w których prowadzące do mieszkań korytarze są oddzielone od klatki schodowej drzwiami przeciwpożarowymi (Fot. 3). Przy czym raczej nie służą one wentylacji, lecz mają jedynie – przez likwidację nadciśnienia – umożliwić każdorazowe zamknięcie szczelnych drzwi przez automat.

Fot. 3 – Otworów nad drzwiami, którymi może przepływać powietrze raczej nie spotyka się ani w mieszkaniach, ani w domach jednorodzinnych
Fot. 4 – Gdy drzwi są zamknięte, odpływ powietrza z pokoi najczęściej odbywa się przez niewielką szczelinę, pozostawioną pod ich skrzydłem

Odpływ powietrza z pokoi mogą też oczywiście zapewniać „otwory wywiewne”, czyli wloty do wyprowadzonych ponad dach przewodów wentylacyjnych. Jednak – jak już wspomniano – w pokojach, nawet w tych wymienionych w przepisach, kanały wywiewne są teraz bardzo rzadko stosowane nie tylko w mieszkaniach, ale i domach jednorodzinnych (a szkoda, ponieważ norma wentylacyjna wcale nie zabrania tego, nawet w każdym z pokoi).

Pozostaje zatem trzecie, dopuszczone przez normę rozwiązanie, czyli „odprowadzanie powietrza przez szczeliny pomiędzy dolną krawędzią drzwi a podłogą” (Fot. 4). Jest ono stosowane najczęściej, a przekrój netto – zarówno wspomnianych wcześniej otworów w górnej części drzwi, jak i szczelin pod nimi – „powinien wynosić co najmniej 80 cm²”.

Wymagania normowe w zakresie dopływu powietrza

Gdy zostanie już zapewniony odpływ powietrza z pokoi, musi ono jeszcze przemieścić się do łazienki, kuchni lub innego pomieszczenia, w którym jest kanał wywiewny.

Zgodnie z normą wentylacyjną (punkt 2.1.7): „Dopływ powietrza wewnętrznego do kuchni, łazienek, ustępów oraz pomocniczych pomieszczeń bezokiennych powinien być zapewniony przez otwory w dolnych częściach drzwi lub przez szczeliny pomiędzy dolną krawędzią drzwi a podłogą lub progiem. Przekrój netto otworów lub szczelin powinien wynosić 200 cm².”

Jak widać wymagany przekrój, przez który powietrze ma napływać przez drzwi do pomieszczeń „brudnych”, jest 2,5 raza większy niż w pokojach. Jest to oczywiście zrozumiałe, bo w większości mieszkań i domów jednorodzinnych więcej jest pokoi, do których napływa świeże powietrze, niż pomieszczeń, z których usuwane jest zużyte.

Zazwyczaj dopływ powietrza przez drzwi zapewniany jest również przez szczelinę pozostawioną pod ich skrzydłem (Fot. 5). Zwykle jednak ma ona mniejszą wysokość od wymaganej przepisami, gdyż dla drzwi o szerokości 80 cm musiałaby bowiem mieć ona aż 2,5 cm wysokości!

Dlatego zazwyczaj u dołu drzwi – zwłaszcza do łazienek, toalet i garderób – wykonuje się dodatkowe otwory wentylacyjne (Fot. 6). Wtedy przy czterech okrągłych otworach o średnicy około 6 cm wystarczy, by szczelina pod takimi drzwiami miała jedynie nieco ponad 1 cm wysokości, by spełnić warunek normowy.

Fot. 5 – Szczelina pod drzwiami do pomieszczeń z kanałem wywiewnym musi być 2,5 raza większa od tej, która powinna być pozostawiona w drzwiach do pokoi
Fot. 6 – Szczelina w drzwiach do pomieszczeń „brudnych” może mieć mniejszą wysokość, jeśli w jej dolnej części wykona się dodatkowe otwory wentylacyjne

W większości mieszkań i domów jednorodzinnych przekroje otworów i szczelin w drzwiach są przeważnie zbyt małe, by powietrze mogło przepływać między pomieszczeniami. Dlatego dla skuteczniej wymiany w nich powietrza lepiej jest, jeśli – wtedy, gdy nie jest to potrzebne – drzwi do poszczególnych pomieszczeń nie były zamykane „na głucho” (Fot. 7), tylko pozostawiane uchylone (Fot. 8).

Fot. Sylwia Rudolf
Fot. 7 – Jeśli nie jest to potrzebne, lepiej żeby drzwi do pomieszczenia nie były zamknięte
Fot. Sylwia Rudolf
Fot. 8 – Przy uchylonych drzwiach wentylacja mieszkania i domu jest dużo bardziej skuteczna

Uwaga! Niekorzystnym skutkiem konieczności pozostawiania w drzwiach wewnętrznych otworów i szczelin, umożliwiających przepływy powietrza wentylacyjnego, są problemy z akustyką. Po prostu tą drogą skutecznie rozchodzi się hałas. Na szczęście chodzi tu tylko o dźwięki powietrzne, nad którymi jest dużo łatwiej zapanować niż nad uderzeniowymi(materiałowymi), wpływając drogą perswazji na zbyt głośnych współmieszkańców.

Zobacz także
Bardzo wiele osób, budujących lub modernizujących teraz swoje domy, decyduje się na montaż w nich pompy...
Beton komórkowy, dzięki swoim właściwościom technicznym, znakomicie nadaje się do budowy domów. Wykonane z...
Projekty domów o powierzchni użytkowej do 100 metrów kwadratowych to bardzo szeroka oferta. Na stronie...
Romantyczny, wiejski dom w Salzburgu został odrestaurowany w ścisłej współpracy z Urzędem ds. Zabytków i...