Jak wzmocnić, zaizolować i ocieplić fundamenty starego domu?
23 września 2020

Domy jednorodzinne, wybudowane nawet kilkadziesiąt lat temu, z reguły stoją na betonowych ławach fundamentowych. Jeśli jednak mają sto i więcej lat, ich fundamenty nie są zwykle wykonane z betonu. Przeważnie podstawę takich domów stanowi dolne poszerzenie ceglanych ścian fundamentowych, nazywane kiedyś bankietem. Mogą to być także – zwłaszcza w domach zbudowanych na terenach wiejskich – ławy wykonane z różnej wielkości kamieni polnych.

Takie właśnie kamienne fundamenty ma – jak się okazało – niewielki, ceglany dom, którego wiek jego właściciel ocenia na grubo ponad sto lat! Od pewnego czasu zajmuje się on osobiście jego remontem, połączonym z rozbudową i termomodernizacją budynku. Prace rozpoczął od powiększenia powierzchni parteru oraz wykonania nowego dachu (Fot. 1). Nie ograniczył się jednak jedynie do wymiany więźby dachowej oraz pokrycia. Dzięki wykonaniu ścianek kolankowych (Fot. 2), pod nowym dachem będzie teraz można urządzić mieszkalne poddasze.

Archiwum Czytelnika
Fot. 1 – Remont starego domu rozpoczęto od powiększenia parteru i wymiany dachu
Archiwum Czytelnika
Fot. 2 – Dzięki zrobieniu ścian kolankowych, pod dachem zostaną urządzone dodatkowe pokoje

STARE FUNDAMENTY

Przystępując do remontu tak bardzo starego domu, z pewnością należy przyjrzeć się jego fundamentom. Tym bardziej należy to zrobić, gdy powiększa się dom o użytkowe poddasze.

Już podczas rozbudowy parteru (Fot. 3) okazało się, że dom jest zagłębiony w gruncie bardzo płytko – jedynie na 50 cm. Ponieważ na działce jest grunt piaszczysty, nie jest to błędem budowlanym. W takich warunkach gruntowych dopuszczają to nawet współczesne przepisy, określające minimalną głębokość, na jakiej musi się znaleźć spód fundamentu budynku.

Większym problemem okazały się natomiast same fundamenty. Ławy domu, a właściwie dolne fragmenty ścian fundamentowych o szerokości około 50 cm, wykonano bowiem z kamieni polnych, przetykanych gdzieniegdzie kawałkami cegieł (Fot. 4). Nie jest to wprawdzie zwykła cegła, lecz – wypalona od niej zdecydowanie mocniej – wiśniówka, a może nawet – zeszklona na powierzchni pod wpływem wysokiej temperatury – zendrówka.

Archiwum Czytelnika
Fot. 3 – Podczas wykonywania dobudówki do parteru okazało się, że fundamenty starego domu są zagłębione w gruncie jedynie na głębokość około 50 cm
Archiwum Czytelnika
Fot. 4 – Dolna część starych fundamentów wymurowana była z kamieni polnych i kawałków cegieł, łączonych zaprawą glinianą – podobnie jak ceglane ściany parteru

Nie zmienia to faktu, że przetrwały one do naszych czasów w całkiem dobrym stanie, mimo że fundamenty te nie mają żadnej izolacji przeciwwilgociowej. W dodatku do łączenia kamieni i cegieł w ławie – a także cegieł w ścianach domu – użyto zaprawy glinianej, całkowicie pozbawionej nie tylko cementu, ale nawet wapna.

To, że po tak długim przebywaniu w ziemi fundamenty te są nadal w niezłym stanie (Fot. 5 i 6), dobrze świadczy o bardzo dużej przepuszczalności gruntu na działce (średnioziarnisty, żółty piasek). Dzięki temu woda z deszczu i topniejącego śniegu przenika do położonych niżej warstw gruntu, praktycznie nie powodując zawilgocenia ścian fundamentowych. Dla domu było to szczególnie ważne, ponieważ od ścian parteru nie są one oddzielone stosowaną powszechnie w budowanych później domach – poziomą izolacją przeciwwilgociową.

Archiwum Czytelnika
Fot. 5 – Po odsłonięciu fundamentów do poziomu posadowienia domu, widać było, że zarówno te ich części, które wykonano z kamieni, jak i te z pełnych cegieł są jeszcze w całkiem dobrym stanie
Archiwum Czytelnika
Fot. 6 – O tym, że zarówno kamienie, jak i kawałki cegieł dobrze zniosły długie przebywanie w gruncie, najlepiej można się było przekonać po umyciu ścian fundamentowych myjką ciśnieniową

WZMOCNIENIE FUNDAMENTÓW

Mimo dobrego stanu fundamentów, właściciel domu postanowił je wzmocnić, choćby dlatego, że będą one teraz – z powodu zrobienia mieszkalnego poddasza – bardziej obciążone.

By nie zaszkodzić rozbudową wiekowemu budynkowi, zdecydował się wykonać wokół całego domu pionową opaskę betonową (Rys. 1). Nie tylko uchroni ona stare fundamenty przed kontaktem z wilgotnym gruntem, ale też zwiększy ich podstawę. Umożliwi też wykonanie pionowej izolacji przeciwwilgociowej oraz ocieplenia fundamentów.

Rys. 1 – W celu wzmocnienia starych fundamentów zdecydowano się otoczyć je od strony zewnętrznej zbrojoną opaską betonową, która zostanie później zaizolowana przeciwwilgociowo i ocieplona
Archiwum Czytelnika
Fot. 7 – Betonową opaskę fundamentów wykonano w deskowaniu z płyt OSB, które dodatkowo rozparto za pomocą kawałków bloczków z betonu komórkowego, wciśniętych między nie i skarpy wykopu

Opaska wzmacniająca została zbrojona siatką stalową, mocowaną do poziomych kotew z prętów, wbitych w spoiny pomiędzy kamieniami i cegłami oraz zabetonowana w deskowaniu z płyt OSB (Fot. 7). Ma ona dość sporą grubość (Fot. 8) – większą niż byłoby to potrzebne do wykonania wzmocnienia fundamentów.

Zobacz także
Fot. Vaillant
Wszystkie urządzenia grzewcze trzeba okresowo serwisować. Dotyczy to oczywiście także powietrznych pomp ciepła....
Fot. archiwum Czytelnika
Nie jest przyjemne dla mieszkańców, gdy co pewien czas ich kuchnia wypełnia się obcymi zapachami kuchennymi,...
Fot. Sokółka Okna I Drzwi
Profile okienne mają zazwyczaj mniejszą izolacyjność termiczną niż pakiety szybowe, dlatego współczynnik...
Wciąż jeszcze rzadko się zdarza, by fundament domu jednorodzinnego miał postać żelbetowej płyty. Zazwyczaj...