Jak można zmniejszyć powierzchnię zajmowaną przez schody?
19 listopada 2021

W wielokondygnacyjnych budynkach schody są oczywiście niezbędne. Warto jednak, by – zwłaszcza w małych i średniej wielkości domach jednorodzinnych – zajmowały one jak najmniej miejsca. Zrobienie dużych schodów odbywa się bowiem zawsze kosztem powierzchni mieszkalnej i użytkowej, które w niewielkich domach są szczególnie cenne.

Dobrze jest więc przyjrzeć się projektowi domu i sprawdzić, czy nie da się zmniejszyć przestrzeni przeznaczonej na schody. Bez dokonywania dużych zmian projektowych, drogi do tego celu mogą być dwie – zwiększenie wysokości stopni oraz zrobienie dodatkowych stopni na spoczniku.

ZMIANA WYSOKOŚCI STOPNI

Zdarza się często, że w trakcie budowy inwestorzy zmniejszają zaprojektowaną wysokość stopni schodów, prosząc wykonawcę o dodanie jeszcze jednego stopnia w ich dolnym biegu. Ponieważ nie zmieniają przy tym szerokości stopnic, to swoją decyzją tylko pogarszają pionową komunikację w domu.

Po pierwsze – dodatkowy stopień zazwyczaj zabiera im powierzchnię z korytarza (Fot. 1 i 2). Po drugie – obniżając wysokość stopni, wcale nie sprawili, że będą mieć w domu wygodniejsze i bezpieczniejsze schody.

Fot. 1 – Często stosowany przez inwestorów sposób na zmniejszenie projektowanej wysokości stopni to dodanie dodatkowego do dolnego biegu schodów
Fot. 2 – Taki dodany do dolnego biegu stopień zwykle „wchodzi” w światło korytarza, zmniejszając jego szerokość i utrudniając mieszkańcom komunikację

Jeśli bowiem szerokość stopnic pozostała niezmieniona, to przestaje być spełniony warunek na wygodne schody, zapisany wzorem: 2h + s = 61-65 cm, w którym: oznacza wysokość stopnia, s – jego szerokość, a 61-65 cm – przeciętne długości ludzkiego kroku. To ważne, ponieważ dla wygody (a w pewnym stopniu i dla bezpieczeństwa) poruszania się po schodach decydujące znaczenie ma właściwa proporcja wymiarów stopni (Fot. 3), a nie tylko ich wysokość.

Zobacz: Czy wyższe stopnie mogą być wygodniejsze od niższych?

Spróbujmy zatem sprawdzić, jakie konsekwencje miałoby działanie odwrotne, czyli zwiększenie wysokości stopni, po to, by w biegu było ich o jeden mniej. Oczywiście będzie to możliwe tylko wtedy, gdy powiększona wysokość stopni nie przekroczy 19 cm, czyli maksymalnej wielkości, dopuszczonej w domach jednorodzinnych przez warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki.

Przyjrzyjmy się takiemu zabiegowi na przykładzie schodów dwubiegowych z płaskim podestem (Rys. 1), w których w każdym biegu jest po dziewięć stopni o wysokości 16,9 cm i szerokości stopnic – 29,2 cm. Potrzebne są one do pokonania kondygnacji o wysokości 304 cm (2 x 9 x 16,9 cm = 304,2 cm). Takie wymiary stopni spełniają też wspomniany wcześniej warunek na schody wygodne, ponieważ: 2 x 16,9 + 29,2 = 63 cm).

Fot. 3 – Dla wygody i bezpieczeństwa poruszania się po schodach dużo większe znaczenie ma właściwy stosunek wysokości stopni do szerokości stopnicy niż tylko sama ich wysokość
Rys. 1 – Przez zwiększenie wysokości stopni i odpowiednie dopasowanie do nich szerokości stopnic można „odzyskać” na cele mieszkalne sporo powierzchni zarezerwowanej wcześniej dla schodów

Gdyby zwiększyć w tych schodach wysokość stopni do 19 cm, to do wejścia na górną kondygnację potrzeba by ich było (wliczając w to spocznik i podłogę na piętrze) jedynie: 304 : 19 = 16, czyli po 8 w jednym biegu (o jeden mniej niż wcześniej). By takie schody o większym pochyleniu biegów pozostały wygodne, szerokość ich stopni powinna wynosić: 63 – 2 x 19 = 25 cm.

Oznacza to, że każdy z biegów schodów z wyższymi stopniami skróciłby się aż o: 8 x 29,2 – 7 x 25 = 233,6 – 175 = 58,6 cm. To oczywiście sporo, biorąc pod uwagę, że o taką wielkość skracają się dwa biegi – zarówno ten prowadzący z parteru na podest, jak i z podestu na piętro.

Przyjmując, że szerokość biegów w domach jednorodzinnych to minimum 80 cm, na parterze i na piętrze odzyskamy w ten sposób na cele mieszkalne: 2 x 0,80 x 0,586 = 0,94 m², a więc prawie 1 metr kwadratowy powierzchni(!) o wartości – średnio licząc – 2-2,5 tysiąca złotych.

W dodatku nie odbywa się to jakimś przesadnym kosztem wygody i bezpieczeństwa mieszkańców, zwłaszcza że w domu jednorodzinnym ruch na schodach nie jest duży i – co często tu podkreślamy – z czasem słabnie.

Zobacz: Jakie schody są najlepsze w domu jednorodzinnym?

DODATKOWE STOPNIE

Zwiększenie wysokości stopni to niejedyny sposób na zmniejszenie powierzchni zajmowanej przez schody. W klasycznych schodach dwubiegowych (Fot. 4) powrotnych mamy do wykorzystania jeszcze spocznik. Nie pogorszymy komunikacji na nim, jeśli podzielimy go na pół dodatkowym stopniem (Fot. 5).

Fot. 4 – W popularnych dwubiegowych schodach powrotnych spocznik nie tylko zmniejsza długości biegów, ale zwiększa również wygodę i bezpieczeństwo poruszających się po nich domowników
Fot. 5 – Nie pogorszymy zbytnio bezpieczeństwa i komfortu mieszkańców, jeśli w połowie długości spocznika zrobimy dodatkowy stopień i dzięki temu skrócimy długość dolnego lub górnego biegu schodów

Podobnie będzie, jeśli dwoma jednakowymi trójkątnymi stopniami zastąpimy podest schodów w kształcie kwadratu (Fot. 6 i 7).

Fot. 6 – Dodatkowy stopień zrobiony po przekątnej na kwadratowym podeście też nie zmniejszy zbytnio komfortu korzystania ze schodów
Fot. 7 – Dzięki zrobieniu dodatkowych stopni na podestach schodów trójbiegowych możemy dolny i górny bieg skrócić o jeden stopień

Natomiast zdecydowanie nie powinniśmy namawiać wykonawcy do zrobienia dodatkowego stopnia za zakręcie schodów zabiegowych (Fot. 8), które w tym miejscu – zwłaszcza we współczesnych wersjach – są z same z siebie już wystarczająco niewygodne i niebezpieczne. Dodając do nich jeszcze jeden stopień (Fot. 9), tylko zwiększamy zagrożenie dla domowników.

Fot. 8 – Schody zabiegowe, zwłaszcza te projektowane obecnie, stwarzają wystarczająco duże zagrożenie dla mieszkańców, by próbować na ich zakręcie zwiększać jeszcze liczbę stopni zabiegowych
Fot. 9 – Na zakręcie tych schodów liczbę stopni zabiegowych zwiększono z trzech do czterech – obniżono w ten sposób bezpieczeństwo poruszania się po nich, także przez to, że nie są jednakowo szerokie

Uwaga! Wszystkie ewentualne zmiany w kształcie schodów powinno się z zasady robić przed rozpoczęciem budowy i koniecznie skonsultować je z projektantem domu. Zwiększenie wysokości i szerokości stopni oraz wynikające z tego skrócenie biegów schodów może pociągać za sobą zmiany w architektonicznym i konstrukcyjnym projekcie domu.

Zobacz także
Boniowanie, czyli rowkowanie elewacji domu w celu nadania jej wyglądu kamiennych bloków, ma wielowiekową...
Współczesne okna mają coraz lepsze parametry termiczne. Dotyczy to zarówno ich pakietów szybowych, jak i...
Fot. FAKRO
Kolor odgrywa bardzo ważną rolę w codziennym życiu. Ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie, a nawet na...
Fot. SOKÓŁKA OKNA I DRZWI
Ze względu na swoje znaczne rozmiary, okna są istotnym elementem nie tylko wystroju wnętrz, ale i elewacji...