Dlaczego drewniane bale pękają?
31 maja 2021

Warto także zwrócić uwagę na fakt, że większe spękania bali występują po stronie południowej, co jest związane z destrukcyjnym oddziaływaniem promieni słonecznych na drewno.

Niewielkie pęknięcia skurczowe są niemal nie do uniknięcia i jeśli nie przekraczają założonych głębokości granicznych, mogą być traktowane jako bezpieczne. Zazwyczaj bowiem nie pogarszają stabilności i wartości użytkowej drewnianych bali.

Ważne są także przeznaczenie bala oraz lokalizacja pęknięcia w jego przekroju. Jeśli są to słupy, to pęknięcia w kierunku ich obciążenia zazwyczaj nie zmieniają wytrzymałościowej charakterystyki przekroju.

Inaczej jest z belkami stropowymi. Pionowe pęknięcia przez środek bala nie zmniejszają ich nośności, w przeciwieństwie do podobnych pęknięć poziomych, które w znaczącym stopniu obniżają nie tylko wielkość obciążeń, które mogą bezpiecznie przenieść takie pęknięte belki, a także ich sztywność, przez co ich ugięcia będą większe.

BALE KLEJONE

Bale klejone warstwowo (Fot. 9 i 10), w przeciwieństwie do bali z drewna litego, są zwykle pozbawione pęknięć z dwóch powodów – zostały sklejone z elementów o małej wilgotności, która niewiele różniła się od wilgotności otoczenia. Proces pękania takich bali można też ograniczyć przez zastosowanie specjalnego systemu ich docisku w procesie produkcji.

Niewielkie pęknięcia, które mogą się czasem pojawiać w balach klejonych warstwowo, nie zmniejszają nośności i stabilności budynku.

Fot. 9 – Ściany z bali klejonych warstwowo są praktycznie bez spękań
Fot. 10 – Układ słojów w warstwach bali klejonych nie jest przypadkowy

NACIĘCIE KONTROLOWANE

Pękanie bali można też ograniczyć poprzez wykonanie nacięcia wzdłużnego w górnej części bala, zwanego nacięciem kontrolowanym. Jest ono skutecznym sposobem kontroli lokalizacji spękań, które mogą powstać w trakcie wysychania bali.

Nacięcie kontrolowane wykonuje się na głębokość nie mniejszą niż jedna czwarta i nie większą niż połowa średnicy bala. Po wycięciu frezu wzdłużnego, co najmniej połowa średnicy bala pozostaje więc nienaruszona.

Podczas wysychania bala szczelina nacięcia kontrolowanego poszerza się i jego krawędzie oddalają się od siebie.

Niewielkie spękania wtórne powstają w balach w trakcie użytkowania i nacięcie kontrolowane nie ma na to zjawisko wpływu. Nie jest jednak znany żaden skuteczny sposób, żeby całkowicie wyeliminować powstawanie spękań wtórnych lub przynajmniej zmniejszyć ich ilość.

Ponieważ nacięcie kontrolowane nie jest samoodpływowe, więc mogłoby zatrzymywać w swym wnętrzu wodę. Dlatego musi być zabezpieczone przed opadami atmosferycznymi przez schowanie pod frezem wzdłużnym bala leżącego wyżej oraz osłonięte wewnętrznymi uszczelkami.

Nacięcie kontrolowane nie jest widoczne w wykonanej ścianie. Może być ono ciągłe na całej długości bala lub zaczynać się około 25 cm od jego końców. Nacięcia te nie dochodzą też do otworów w ścianach (okien, drzwi, przejść), a także do końców ostatków, gdyż byłyby tam widoczne.

Tych problemów nie ma, jeśli nacięcie kontrolowane jest zrobione od spodu bala. Jeśli jednak został on od dołu wyfrezowany, to samo nacięcie to ma mniejszą głębokość (Fot. 11) niż wtedy, gdy jest ono zrobione od góry.

Fot. 11 – Nacięcie kontrolowane może być też zrobione od spodu bala

Nacięcia kontrolowanego nie wymagają bale podwalinowe, gdyż przepołowione wzdłuż nie mają rdzenia w środku i zwykle też pozbawione są spękań.

Nacięcia kontrolowanego nie wykonuje się też w ostatkach. Skierowane ku górze nacięcie może bowiem zatrzymywać wodę, śnieg czy lód, przyczyniając się w ten sposób do biologicznej degradacji bala.

Uwaga! Nacięcia kontrolowane wykonuje się w balach „zielonych”, natomiast nie robi się ich w balach sezonowanych lub suszonych komorowo.

Tekst i zdjęcia: Wojciech Nitka     www.budujzdrewna.pl

Zobacz także
Fot. SOKÓŁKA OKNA I DRZWI
Wielkoformatowe przeszklenia cieszą się coraz większą popularnością także w nowo budowanych domach...
Aranżowanie swojego mieszkania lub domu to zadanie wymagające kreatywności i poszukiwania sposobów, na...
Z bloczków betonu komórkowego Ytong EnergoUltra+ można teraz wymurować najcieplejsze zewnętrzne ściany...
W większości domów w Polsce jest wentylacja naturalna, nazywana grawitacyjną. Z powodów, które można by...