Dlaczego drewniana więźba dachowa musi mieć możliwość „oddychania”?
5 października 2021

Elementy ze świeżego drewna podczas wysychania pozbywają się znajdującej się w nich wilgoci do otoczenia, aż do momentu, gdy staną się powietrzno-suche. Podczas tego procesu zmniejszają swoją objętość głównie w przekrojach prostopadłych do włókien. Jeśli jednak takie wysuszone elementy drewniane znajdą się w otoczeniu wilgotnego powietrza, to będą z niego pochłaniać parę wodną, zwiększając swoją wilgotność i wymiary poprzeczne. Nie ma to negatywnych skutków pod warunkiem, że ponownie zawilgocone drewno ma w każdej chwili możliwość oddawania nadmiaru wilgoci z powrotem do otaczającego go powietrza, gdy zrobi się ono suche.

Dla konstrukcyjnych elementów drewnianych niczym niezakłócone zmiany wilgotności drewna są szczególnie ważne, ponieważ długotrwale zawilgocone ulega korozji biologicznej oraz obniża swoją wytrzymałość i sztywność. Dlatego drewno użyte na przykład do wykonania więźby dachowej powinno mieć cały czas możliwość „oddychania”, czyli swobodnego regulowania swojej wilgotności w zależności od wilgotności otoczenia.

SZEŚĆDZIESIĘCIOLETNIA WIĘŹBA DACHOWA

Najlepszym przykładem tego, jak duże znaczenie dla wytrzymałości i trwałości drewna ma swobodny kontakt z otaczającym powietrzem jest dobry stan ponad sześćdziesięcioletniej więźby dachowej pewnego wiejskiego domu (Fot. 1).

Więźba ta od postawienia nie była remontowana, a mimo to wciąż dobrze radzi sobie z przenoszeniem nie tylko stałych obciążeń od pokrycia z ciężkiej cementowej dachówki, ale i okresowych – od śniegu czy porywistego wiatru. Najlepszym tego dowodem jest to, że w żadnym miejscu połacie dachu się nie zapadły (Fot. 2).

Fot. archiwum Czytelniczki
Fot. 1 – Pod tym nieocieplonym dachem jest strych, na którym nie ma pomieszczeń mieszkalnych
Fot. archiwum Czytelniczki
Fot. 2 – Mimo upływu sześćdziesięciu lat pokrycie dachu w żadnym miejscu się nie zapadło

Na tak korzystny stan złożyło się wiele okoliczności. Najważniejszą jest zapewne to, że pod dachem nie ma pomieszczeń mieszkalnych. Dlatego wszystkie krokwie, płatwie, słupy i zastrzały (Fot. 3 i 4) mają bezpośredni kontakt z powietrzem i niegroźne były dla nich nawet okresowe przecieki pokrycia dachowego.

Fot. archiwum Czytelniczki
Fot. 3 – Pod nieocieplonymi połaciami tego dachu nie ma pokoi mieszkalnych, tylko strych do przechowywania chwilowo niepotrzebnych rzeczy
Fot. archiwum Czytelniczki
Fot. 4 – Dachówka betonowa jest ułożona bezpośrednio na łatach, a wszystkie elementy więźby mają stały kontakt z powietrzem poddasza

Niezamieszkały strych okazał się też przyjazny dla drewnianych łat, na których ułożono pokrycie z dachówek (Fot. 5) – wciąż są bowiem w dobrym stanie, stanowiąc dla nich solidne podparcie.

Nie bez znaczenia dla obecnego stanu więźby dachowej jest także to, że w czasach, w których ją wykonywano, jej elementy były najpierw starannie wysuszone do stanu powietrzno-suchego. Łączono je bowiem na tradycyjne złącza ciesielskie, bez użycia metalowych łączników. Gdyby użyto mokrego drewna, wszystkie połączenia by się rozeschły i stały się ruchome, a przede wszystkim wypadłyby z nich dębowe kołki (Fot. 6), których kiedyś używano zamiast metalowych śrub.

Fot. archiwum Czytelniczki
Fot. 5 – Nawet łaty, na których ułożono betonowe dachówki, po sześćdziesięciu latach są nadal w dobrym stanie
Fot. archiwum Czytelniczki
Fot. 6 – Mocno osadzone w słupie dębowe kołki są najlepszym dowodem na to, że więźbę wykonano z suchego drewna

DACH OCIEPLONY

Obecnie rzadko kiedy rezygnuje się z wykorzystywania przestrzeni pod stromym dachem na cele mieszkalne. Dlatego jego połacie – całe albo przynajmniej do jętek – muszą zostać ocieplone. To sprawia, że drewniane elementy więźby dachowej nie mają bezpośredniego kontaktu z powietrzem na strychu.

Nawet jednak w ocieplonym dachu możliwe jest zapewnienie drewnianym elementom więźby dachowej warunków do „oddychania”. Wystarczy, jeśli do izolacji termicznej połaci dachowych zostanie użyta wełna mineralna (Fot. 7), która dla pary wodnej jest przepuszczalna w takim samym stopniu jak powietrze. Dlatego w kontakcie z nią elementy drewniane mogą bez przeszkód regulować swoją wilgotność, w zależności od wilgotności otaczającego je ocieplenia (Fot. 8).

Fot. 7 – Ocieplone wełną mineralną drewniane elementy więźby mają prawie takie same warunki do „oddychania” jak w dachu nieocieplonym
Fot. 8 – Stykające się z wełną mineralną drewniane krokwie, płatwie i jętki mają bardzo dobre warunki do regulowania swojej wilgotności

Ważne jedynie, by izolacja termiczna z wełny mineralnej nie była osłonięta od strony zewnętrznej sztywnym poszyciem, tylko wysokoparoprzepuszczalną membraną dachową (Fot. 9). Pełni ona bowiem dwie funkcje. Z jednej strony chroni ocieplenie i elementy więźby przed zawilgoceniem wodą przeciekającą przez pokrycie dachu. Z drugiej – umożliwia, zwłaszcza w ciepłych porach roku, osuszenie wełny mineralnej i drewna z wilgoci, która wykropliła się w nich z pary wodnej, przenikającej do połaci dachu z wnętrza domu. Przy czym ten ostatni proces jest ograniczony przez osłonięcie wełny mineralnej od strony wnętrza domu folią paroizolacyjną (Fot. 10), która w znacznym stopniu opóźnia i ogranicza przepływ pary wodnej z wnętrza domu do ocieplenia.

Fot. 9 – Ocieplenie z wełny mineralnej powinno być od góry osłonięte wysokoparoprzepuszczalną membraną dachową
Fot. 10 – Przepływ pary wodnej z wnętrza domu do ocieplenia skutecznie opóźnia folia paroizolacyjna

Uwaga! Wybierając do ocieplenia dachu wełnę mineralną warto też pamiętać, że – w przeciwieństwie do innych materiałów ociepleniowych – jest całkowicie niepalna. Wykonana z niej izolacja termiczna, osłaniająca z trzech stron krokwie, jętki i ewentualnie płatwie, bardzo dobrze chroni więźbę dachową przed ogniem, zdecydowanie zwiększając bezpieczeństwo mieszkańców domu w razie pożaru.

Zobacz także
W Polsce większość drewnianych więźb dachowych jest wykonywana przez cieśli z pojedynczych belek...
Przeciwwilgociowe i termiczne izolowanie od strony gruntu ścian piwnic nowego i starego domu praktycznie...
Podobają Ci się kreatywnie urządzone wnętrza, w których widać niebanalne podejście do tematu aranżacji?...
Fot. SOKÓŁKA OKNA I DRZWI
Wraz z nadejściem chłodnej pory roku wielu właścicieli domów i mieszkań ma do wyboru albo marznąć...