Jaki dach jest lepszy: stromy czy płaski?

listek54Zadaniem dachu jest ochrona domu przed opadami atmosferycznymi. Dlatego w naszym klimacie, gdzie jest ich stosunkowo dużo, najbardziej popularne są dachy strome, nazywane też wysokimi albo spadzistymi. Dachy płaskie, dominujące w krajach o gorącym klimacie, można u nas spotkać przede wszystkim w budynkach o nowoczesnej architekturze.

Nie zawsze jednak tak było. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych zbudowano u nas bardzo dużo domów jednorodzinnych z płaskimi dachami. Budynki te, nazywane „kostkami” ze względu na prostopadłościenną bryłę, są wciąż jeszcze obecne w naszym krajobrazie.

Ich właściciele nie zaliczają się pewnie do zwolenników płaskich dachów, gdyż z własnymi – wykonanymi w złej technologii i z kiepskich materiałów – mają do dzisiaj poważne kłopoty. Wciąż zdarza się, że dachy te przeciekają i przemarzają lub ich sufity pokrywają się w chłodniejszych porach roku wilgotnymi plamami. Chyba że zostały one już gruntownie przebudowane lub zastąpione… dachami stromymi.

To prawdopodobnie właśnie w reakcji na „domy-kostki”, większość z wybudowanych w ciągu ostatnich dwudziestu pięciu lat domów ma dachy strome, choć nie należy też zapominać, że są one bardzo mocno osadzone w naszej kulturze materialnej (Fot. 1 i 2).

Fot. 1 – Dachy domów krytych słomianą strzechą musiały mieć duży spadek, bo inaczej przeciekałyby albo zawaliły się pod ciężarem śniegu
Fot. 2 – Nawet niewielkie budynki gospodarcze przykrywano kiedyś dachami stromymi, które nie przeciekały nawet przy niezbyt szczelnym pokryciu

SZCZELNE I TRWAŁE

Obecnie nie ma już problemów materiałowych i technicznych, by zarówno dach stromy, jak i płaski, wykonać w sposób szczelny i trwały oraz taki, żeby nie tylko nie przemarzał, ale doskonale chronił przed ucieczką ciepła z domu. Jeśli zdarza się, że – niezależnie od rodzaju – z którymś z nowych dachów są kłopoty, to wynikają one zwykle z błędów wykonawczych lub zastosowania nieodpowiednich materiałów.

Dachy strome. Najłatwiej jest oczywiście zrobić dach stromy, pod którym nie ma mieszkalnego poddasza (Rys. 1a). Ocieplenie jest wtedy ułożone na stropie parteru. Gdyby nawet, przez nieszczelne pokrycie dachu, nakapało na nie trochę wody, to nie stanie się nic złego, gdyż bardzo szybko wyschnie ono pod dobrze przewietrzanym dachem.

Trudniej jest oczywiście, gdy przestrzeń pod dachem ma być zamieszkała (Rys. 1b), bo ociepleniu i konstrukcji dachu grozi wtedy zawilgocenie zarówno z zewnątrz (przez pokrycie), jak i z wnętrza domu (przez zabudowę poddasza).

Dachy płaskie. Kiedyś dach płaski najłatwiej można było uchronić przed przeciekaniem, gdy wykonane z małym spadkiem pokrycie, chroniące go przed opadami atmosferycznymi, było oddzielone od ułożonego na stropie ocieplenia wentylowaną przestrzenią (Rys. 1c).

Dzisiaj, dzięki produkcji płyt polistyrenu ekstrudowanego, można zbudować dach płaski o odwróconym układzie warstw. W takim dachu (Rys. 1d), ułożoną bezpośrednio na stropie izolację przeciwwilgociową na przykład z papy termozgrzewalnej, chroni – praktycznie nienasiąkliwe – ocieplenie z polistyrenu ekstrudowanego, osłonięte od góry warstwą żwiru lub substratu glebowego, obsadzonego roślinnością („zielony dach”).

Rys. 1 – Najpopularniejsze rodzaje dachów stromych i płaskich

WPŁYW DACHU NA ARCHITEKTURĘ DOMU

Dach ma ogromny wpływ na wygląd domu. Przede wszystkim oczywiście dach stromy, który bardzo często jest dominującym elementem bryły budynku. Ale dach płaski też ma znaczący wpływ na architekturę, właśnie przez to, że go nie widać.

Na to, jaki będzie dach naszego domu, największy wpływ mamy oczywiście my sami jako inwestorzy, wybierając projekt z katalogu lub zamawiając jego wykonanie u architekta. Przed podjęciem ostatecznej decyzji przyjrzyjmy się jednak, jakie dachy mają domy w najbliższej okolicy naszej działki, by nasz dom nie wyróżniał się jak „złoty ząb”. Oczywiście nie oznacza to, że nie da się tak zaprojektować domu na przykład z płaskim dachem, by dobrze wkomponował się w towarzystwo budynków strzeliście krytych dachówką ceramiczną czy drewnianym gontem.

1
Zobacz także

Większość domów jednorodzinnych o prostopadłościennej bryle przykryta jest stromym, dwuspadowym dachem. Jego połacie mają zwykle znaczne pochylenie, dzięki czemu nawet podczas dużej ulewy taki dach pozostaje szczelny. Jest tak oczywiście jedynie wtedy, gdy dekarze nie popełnią jakichś błędów podczas układania jego pokrycia. Zrobienie szczelnego dachu stromego nie jest specjalnie skomplikowane, jeśli osłania on wszystkie ściany domu (Fot. 1). Dużo trudniejsze jest […]

.

O rodzaju drewna, z jakiego ma być wykonana konstrukcja dachu, decyduje projektant i zapisuje to w projekcie domu. W praktyce jednak bardzo często to inwestor, czasem po konsultacji z wykonawcą, wybiera i kupuje drewno na więźbę. W Polsce wciąż jeszcze większość konstrukcji dachów domów jednorodzinnych wykonuje się tradycyjnie, czyli z pojedynczych elementów, które łączy się na budowie. Najczęściej używanym materiałem na taką więźbę jest przetarte, czterostronnie obrzynane drewno sosnowe, kupione […]

.

O smogu mówiono kiedyś jedynie w kontekście dużych metropolii. Teraz problem ten zaczyna być dostrzegany nawet w małych miejscowościach – i to niejedynie tych, które znajdują się na obrzeżach dużych miast. Do powstawania smogu przyczyniają się bowiem nie tylko poruszające się po naszych drogach w coraz większej liczbie samochody, ale także – szczególnie zimą – domy jednorodzinne. Jedyne pocieszenie, że równie szybko jak zanieczyszczenie powietrza, którym oddychamy, rośnie świadomość, […]

.

W Polsce domy jednorodzinne buduje się przeważnie na ławach i ścianach fundamentowych. Żelbetowe płyty fundamentowe stosuje się raczej tylko wtedy, gdy grunt na działce ma małą nośność lub poziom wód gruntowych jest zbyt wysoki. A szkoda, ponieważ domy energooszczędne łatwiej jest odizolować termicznie od gruntu, gdy wybudowane są na żelbetowej płycie. Niezbyt częste stosowanie płyt fundamentowych (Fot. 1) sprawia, że pomysł, by wykonać w nich od razu instalację wodnego ogrzewania […]

.