CZY ROZBIÓRKA KONSTRUKCJI Z BETONU MOŻE BYĆ OBCIĄŻENIEM DLA ŚRODOWISKA NATURALNEGO?
30 października 2021

Mieszkańcy domu raczej nie myślą o tym, co stanie się z materiałami, z których został on wykonany, jeśli – ze względu na przykład na jego stan techniczny lub inne potrzeby mieszkaniowe nowych właścicieli – trzeba go będzie kiedyś rozebrać, by na tym miejscu wybudować nowy. Trudno jednak wykluczyć, że tak się nie zdarzy, więc – choć jest to zwykle perspektywa bardzo odległa – dobrze jest zdawać sobie sprawę z tego, że materiały z rozbiórki starego domu mogą być dużym obciążeniem dla środowiska naturalnego.

Do wykonania konstrukcji domu oraz jego instalacji i wykończenia używa się wielu materiałów budowlanych, które – gdy dojdzie do jego rozbiórki – staną się odpadami, stanowiącymi w różnym stopniu zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska naturalnego. Dla zrównoważonego rozwoju ważne jest więc, by realizacja obecnych potrzeb (tutaj: mieszkaniowych) nie odbywała się kosztem przyszłych pokoleń.

Dlatego odpady budowlane i rozbiórkowe, których ilość w Europie szacuje się na co najmniej 200 mln ton rocznie, nie powinny trafiać na wysypiska śmieci, tylko zostać w możliwie największym stopniu poddane recyklingowi i ponownie wykorzystane.

RECYKLING BETONOWYCH ELEMENTÓW DOMU

W murowanych domach jednorodzinnych, zbudowanych w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat, beton jest materiałem dominującym. W większości z nich z betonu wykonane są nie tylko fundamenty, ale i żelbetowe stropy i schody (Fot. 1), a także nadproża okienne i drzwiowe.

Fot. 1 – W piętrowych domach murowanych stropy i schody są wykonane przeważnie z żelbetu

W niektórych z nich ważną rolę pełnią – składające się z belek i słupów – szkieletowe konstrukcje ścian i dachu (Fot. 2). Żelbetowe elementy domu mają bowiem nie tylko dużą nośność, sztywność i trwałość, ale są też niepalne.

Do tego beton – według opinii Instytutu Techniki Budowlanej – charakteryzuje się „pomijalnie niską emisją lotnych związków organicznych”, w przeciwieństwie na przykład do wielu materiałów wykończeniowych, a także mebli i innych elementów wyposażenia wnętrz (zobacz: Jaki jest wpływ betonu na jakość powietrza w domu?).

Ta ostatnia właściwość betonu oznacza, że również odpady, powstałe po rozbiórce betonowych i żelbetowych elementów domu, nie będą niebezpieczne dla ludzi i zwierząt, a także dla środowiska naturalnego. Nie zmienia to oczywiście faktu, że nie powinny one trafić na różnego rodzaju składowiska, tylko być poddane recyklingowi.

Fot. 2 – W wielu domach murowanych żelbetowy szkielet konstrukcyjny odpowiada nie tylko za ich sztywność, ale i bezpieczne przeniesienie obciążeń z piętra na fundamenty

RECYKLING BETONU

Skutecznym sposobem na zagospodarowanie i ponowne wykorzystanie odpadów, powstałych z rozbiórki żelbetowych i betonowych elementów domu, jest ich rozdrobnienie w specjalnych kruszarkach. W procesie tym powstaje wtórne kruszywo betonowe, które po podzieleniu na frakcje, może być użyte do produkcji nowego betonu. Pozwala to nie tylko na racjonalne wykorzystanie odpadów betonowych, ale i na ograniczenie zużycia naturalnych kruszyw kamiennych.

Zagospodarowanie odpadów dotyczy także prętów zbrojeniowych. Podczas procesu kruszenia elementów żelbetowych oddzielane są od betonu – za pomocą specjalnych separatorów magnetycznych – pręty stalowe, które w postaci złomu trafiają następnie do hut, gdzie wykorzystywane są do produkcji nowych wyrobów.

Jak wykazują badania, beton z rozdrobnionego kruszywa rozbiórkowego, ze względu na przyleganie do niego zaprawy cementowej, jest – w porównaniu z tym, który został wykonany z kruszywa naturalnego – nieco mniej odkształcalny, bardziej nasiąkliwy i ma większy skurcz – nie wykazuje natomiast przez to większej skłonności do pęknięć i zarysowań. Także obniżenie jego wytrzymałości na ściskanie nie jest duże – nawet wtedy, gdy grubsze kruszywo naturalne zostanie w 100% zastąpione tym z odzysku, nie przekracza ono 10%.

Kruszywo z recyklingu może być również konkurencyjne cenowo w stosunku do kruszyw naturalnych, zwłaszcza w tych rejonach Polski, gdzie te ostatnie są trudno dostępne i trzeba je przywozić z dalszych odległości. Nie bez znaczenia jest także to, że pozyskiwanie piasku i żwiru zawsze powoduje nieodwracalne zmiany w krajobrazie.

Należy też liczyć się z tym, że ceny naturalnych kruszyw mineralnych będą rosły wraz ze zmniejszaniem się ich nieodnawialnych zasobów oraz zwiększaniem kosztów ich wydobycia i segregacji na frakcje, a także transportu. Trzeba również wziąć pod uwagę, że będą rosły opłaty za składowanie rozbiórkowych odpadów budowlanych.

Oczywiście najlepiej, gdyby rozbiórkowe elementy z betonu były rozdrabniane w kamieniołomach. Mogłyby one wtedy oferować klientom mieszanki, składające się w różnych proporcjach z kruszyw naturalnych i z recyklingu.

WYKORZYSTANIE KRUSZYWA Z RECYKLINGU

Już teraz kruszywo z recyklingu i wykonany z niego beton można z powodzeniem stosować do budowy dróg, ulic i parkingów oraz konstrukcji geotechnicznych, a także do wykonywania fundamentów budynków (Fot. 3).

Fot. 3 – Do przygotowania mieszanki betonowej, z której wykonane będą fundamenty domu, można bez obaw użyć kruszywa z recyklingu

Wraz z doskonaleniem metod przetwarzania gruzu betonowego, można będzie z mieszanek betonowych, przygotowanych z udziałem odzyskanego kruszywa, wykonywać bardziej skomplikowane i odpowiedzialne konstrukcje żelbetowe (Fot. 4). Już obecnie bowiem możliwe jest uzyskanie betonów z kruszywem z recyklingu o parametrach zbliżonych do tych, jakie mają betony, wykonane z kruszywa naturalnego.

Jak z tego widać, recykling odpadów betonowych jest nie tylko możliwy, ale i z wielu względów pożyteczny, opłacalny i ekologiczny. Jego rozwojowi sprzyja także norma PN-EN 206:2014, która opisuje warunki stosowania kruszyw z recyklingu jako zamiennika kruszyw naturalnych, w zależności od ich parametrów technicznych i klasy ekspozycji betonu.

Fot. 4 – Także do wykonania żelbetowych elementów konstrukcyjnych można użyć betonu, w którym kruszywo w części, a nawet w całości pochodzi z odzysku

BETON ZAWSZE TYLKO Z PEWNEGO CEMENTU

Należy oczywiście pamiętać, że niezależnie od tego, czy mieszanka betonowa ma być wykonana z kruszywa naturalnego, czy też częściowo lub całkowicie ma ono zostać zastąpione przez kruszywo z odzysku, to do jej przygotowania zawsze należy użyć pewnego cementu, wyprodukowanego w cementowni.

Użycie zamiast pewnego cementu różnego rodzaju mieszanek cementowo-popiołowych, niespełniających wymagań normy cementowej, z pewnością nie zagwarantuje, że nawet poprawnie wykonane konstrukcje betonowe, a tym bardziej żelbetowe, będą miały projektowaną wytrzymałość na ściskanie, a także trwałość oraz odpowiednią odporność na destrukcyjne oddziaływanie czynników zewnętrznych.

Materiał promocyjny Stowarzyszenie Producentów Cementu

www.polskicement.pl        www.pewnycement.pl

Zobacz także
W domach jednorodzinnych najczęściej stosowane są stropy gęstożebrowe – z częściowo prefabrykowanymi...
Wióry osikowe, podobnie jak wykonane z różnych gatunków drzew gonty, należą z pewnością do materiałów...
Fot. Vaillant
Można oczywiście – nawet w sposób komfortowy – ogrzewać dom niewielkim kosztem. Jest to jednak...
Fot. Sokółka Okna i Drzwi
Myli się ten, kto myśli, że w oknach drewniano-aluminiowych część profili jest wykonanych z drewna, a...