Czy otwarte paleniska niedługo znikną z naszych domów?
23 lutego 2015

Przepisy budowlane bardzo dokładnie określają wymagania dotyczące instalowania palenisk w budynkach. Ich spełnienie ma, jeśli nie całkowicie wyeliminować zagrożenie pożarem, to przynajmniej w znacznym stopniu je ograniczyć. Dotyczy to szczególnie palenisk z otwartą komorą spalania, nie tylko dlatego, że mogą być przyczyną zapalenia się przedmiotów lub elementów wykończenia domu, znajdujących się w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Przy tego rodzaju źródłach ciepła trzeba zadbać także o odpowiednie odizolowanie ich kominów od palnych elementów domu, także konstrukcyjnych, gdyż temperatura powstałych w nich spalin jest dużo wyższa niż w urządzeniach grzewczych z zamkniętą komorą spalania.

Wadą takich otwartych palenisk jest też pobieranie powietrza do spalania bezpośrednio z pomieszczenia, w którym zostały zainstalowane. Jest ono już w większym lub mniejszym stopniu przez nie ogrzane, więc używanie go podtrzymania ognia jest oczywistym marnowaniem energii.
Pamiętać też należy, że na miejsce tego powietrza musi napływać z zewnątrz świeże, przy czym, chociaż powoduje to częściowe wyziębienie przynajmniej pomieszczenia kotłowni, nie można ograniczać jego ilości. Z powodu bowiem niepełnego spalania paliwa mogłoby dojść do wydzielania się tlenku węgla, czyli czadu, co byłoby bardzo dużym zagrożeniem dla życia mieszkańców. Przykłady skutków tego zjawiska mamy niestety każdej zimy.

Nie można również zapominać o dodatkowym zagrożeniu ze strony gazowych kotłów z otwartą komorą: zdarza się, że dochodzi w nich do ulatniania się gazu, co oczywiście może skończyć się wybuchem.
Jak z tego widać otwarta komora spalania nie jest dobrym rozwiązaniem, zwłaszcza w domach jednorodzinnych, w których kontrola stanu palenisk i kominów jest delikatnie mówiąc bardzo nieregularna. Nic zatem dziwnego, że producenci urządzeń grzewczych starają się robić wszystko, żeby w ich produktach spalanie odbywało się w komorze zamkniętej.

KOTŁY GAZOWE

Praktycznie nie sprzedaje się już kotłów gazowych z otwartą komorą spalania. Całkowicie zastąpiły je nowoczesne kotły atmosferyczne i kondensacyjne, w których powietrze do spalania dostarczane jest bezpośrednio z zewnątrz. Najczęściej odbywa się to za pośrednictwem koncentrycznego przewodu powietrzno-spalinowego, dzięki czemu do takich kotłów nie trzeba budować tradycyjnego komina.
Urządzenia te są nie tylko zdecydowanie bezpieczniejsze od swoich poprzedników, ale też dużo sprawniejsze, co ma istotny wpływ na niższe koszty ogrzewania domu i wody.

KOMINKI

W domach jednorodzinnych prawie wcale nie buduje się już niskosprawnych kominków otwartych, z których iskry z palącego się drewna potrafiły strzelać na kilka metrów, dlatego zasłaniano je parawanami ze szkła lub miedzianej siatki. Kominki te zużywały też ogromne ilości ciepłego powietrza z pomieszczenia, w którym stały powodując jego wychłodzenie (grzały głównie przez promieniowanie).
Zastąpiły je kominki z zamykanym wkładem, które są nie tylko bezpieczniejsze (można nawet zostawić palący się kominek i pójść spać), ale też zdecydowanie od tych otwartych sprawniejsze. Do większości produkowanych obecnie kominków powietrze do spalania doprowadzane jest oddzielnym przewodem bezpośrednio z zewnątrz. Cały proces spalania w nich drewna odbywa się bez kontaktu z powietrzem w pomieszczeniu, przy szczelnie zamkniętych drzwiczkach (jeśli nie liczyć chwilowego otwarcia ich, by dorzucić kolejną szczapę drewna). Można się tu zatem dopatrzeć dużego podobieństwa do działania zamkniętych kotłów na gaz czy olej opałowy.

URZĄDZENIA GRZEWCZE NA PALIWA STAŁE

Piece kuchenne i kaflowe, pobierające powietrze do spalania z pomieszczeń, w których stoją, z pewnością będą jeszcze przez jakiś czas w użyciu, w znacznym stopniu przyczyniając się do powstawaniu smogu zarówno w dużych miastach, jak i małych miejscowościach.
Także coraz nowocześniejsze i prawie już bezobsługowe kotły na paliwa stałe, nie tylko te na węgiel, ale i na ekologiczne drewno i pelety, nie są na razie produkowane z zamknięta komorą spalania. Decydują o tym względy techniczne, ale można się spodziewać, że niedługo pojawią się na rynku ich modele w wersji z zamkniętą komorę spalania. W końcu kotły gazowe i olejowe, podobnie jak kominki, też do niedawna były tylko otwarte…

ZALETY OTWARTYCH PALENISK

Otwarte paleniska nie miały tylko samych wad. I nie chodzi jedynie o nieco sentymentalne przywiązanie do żywego ognia (w końcu to jemu zawdzięczamy pojęcie – „ciepło domowego ogniska”). Warto bowiem zdawać sobie sprawę z tego, że w wielu domach i mieszkaniach gwarantowały one zimą bardzo dobrą wentylację pomieszczeń.

Oto przykład. W jednym ze śląskich miast właściciele odzyskanej, przedwojennej kamienicy zwalniane przez kwaterunkowych lokatorów mieszkania sprzedawali na wolnym rynku. Ich nowi właściciele w pierwszej kolejności wymieniali stare okna na nowe (czytaj: szczelne), a w piecach kaflowych, ogrzewających dotąd pokoje, instalowali grzałki elektryczne, oczywiście uprzednio zamurowując w nich kominy. Skutek: pozbawione „okienno-piecowej” wentylacji mieszkania pleśniały w oka mgnieniu. Jedynie mieszkania zajmowane przez dotychczasowych lokatorów, w większości emerytów, których nie stać było na takie modernizacje, pozostały suche i niezagrzybione.
Ale cóż, nie ma już powrotu do nieszczelnych okien, ani do wentylacji mieszkań wspomaganej przez piece kaflowe i trzony kuchenne. W czasach szanowania energii wymianę powietrza w mieszkaniach i domach zapewnia się teraz bardziej nowoczesnymi metodami, bez tak wielkich strat ciepła.

* * *
Wszystko więc wskazuje na to, że otwarte paleniska już niedługo znikną z domów jednorodzinnych. Nie tylko ze względów na bezpieczeństwo ich mieszkańców, ale także dla obniżenia kosztów ogrzewania oraz konieczności ochrony środowiska.
I pewnie niebawem zapomnimy, że historia otwartych palenisk zaczęła się od kurnej chaty z ogniskiem po środku i dymem wydostającym się przez szczeliny w kalenicy dachu…

Zobacz także
Konieczność systematycznego podlewania roślin ogrodowych jest dla wszystkich oczywista. Bez wody nie tylko nie...
Poprawnie zaprojektowane i wykonane stropy żelbetowe mają dużą nośność, zazwyczaj znacznie większą niż...
Fot. Vaillant
Wszystkie urządzenia grzewcze trzeba okresowo serwisować. Dotyczy to oczywiście także powietrznych pomp ciepła....
Drzwi zewnętrzne pełnią kilka ważnych funkcji. Nie tylko zabezpieczają dom przed włamaniem, lecz także chronią...