Jak zrobić płytę fundamentową pod budynek murowany?

Coraz częściej w Polsce domy niepodpiwniczone, zamiast na tradycyjnych ławach, stawia się na żelbetowych płytach fundamentowych. Co ważne, dotyczy to także ciężkich budynków murowanych, a nie tylko lekkich – drewnianych.

Ten sposób fundamentowania domów jednorodzinnych, popularny na przykład w Skandynawii, długo nie mógł znaleźć w Polsce zwolenników. Głównym argumentem na „nie”, miało być to, że tam stawia się przede wszystkim domy drewniane, a u nas dominuje budownictwo murowane. Ponadto stawianie ciężkich budynków na żelbetowej płycie jest trudne i kosztowne. Akurat te ostatnie argumenty nie okazały się prawdziwe. Nie zmienia to faktu, że u nas powodem fundamentowania na płycie budynków murowanych są najczęściej trudne warunki gruntowe na działce.
Wiele jednak wskazuje, że niedługo może się to zmienić, bo płyty fundamentowe to z wielu względów bardzo rozsądne rozwiązanie.

ZALETY PŁYT FUNDAMENTOWYCH

Płyty fundamentowe to przede wszystkim mniejszy zakres robót ziemnych. Nie trzeba bowiem wykonywać wykopów pod ławy fundamentowe. Jeśli warunki gruntowe na działce na to pozwalają, praktycznie wystarczy z miejsca planowanej budowy zdjąć jedynie ziemię roślinną. Gdy działka nie jest położona na piaskach, trzeba czasem wymienić warstwę gruntu rodzimego grubości kilkudziesięciu centymetrów pod przyszłym budynkiem na pospółkę zagęszczaną warstwowo. Dzięki temu usuwa się słabsze fragmenty gruntu i ujednolica podłoże oraz eliminuje możliwość powstawania wysadzin mrozowych.
Ważne jest też, że wszystkie te prace prowadzi się mechaniczne, przebiegają więc one nie tylko stosunkowo szybko, ale też kosztują mniej niż roboty wykonywane ręcznie.
Dużą wartość ma też to, że płyty ze swej natury zawsze znajdują się powyżej najwyższego poziomu wód gruntowych; nie są więc narażone (a wraz z nimi cały dom) na zawilgocenie od strony gruntu.
Największą jednak zaletą płyt fundamentowych jest to, że znakomicie izolują termicznie budynek od gruntu. I to nie tylko dlatego, że oddziela je od niego warstwa praktycznie nienasiąkliwego polistyrenu ekstrudowanego o bardzo niskim współczynniku przewodzenia ciepła. Przede wszystkim dzięki zastosowaniu płyty nie wykonuje się ław fundamentowych, które w energooszczędnych domach, mimo ocieplenia od strony zewnętrznej, są miejscem dużej ucieczki ciepła, z czego wielu projektantów, a tym bardziej inwestorów nie bardzo zdaje sobie sprawę.

PROBLEMY PROJEKTOWE

Nie ma co ukrywać, że wielu konstruktorów podchodzi do projektowania płyt fundamentowych, jak „pies do jeża”. Z ławami fundamentowymi są bowiem oswojeni od dawna, a jednocześnie czują, że coś, co w mechanice budowli określa się jako płyty na sprężystym podłożu, to – z punktu widzenia projektowania – „wyższa szkoła jazdy”. Tymczasem korzystając z coraz bogatszego oprogramowania inżynierskiego, da się to zrobić bez większego trudu, szczególnie pod nieduże budynki, nawet gdy są murowane.

PRZYGOTOWANIE TERENU

Gdy warunki gruntowe nie są jakoś szczególnie trudne, przygotowanie działki pod budowę płyty nie jest specjalnie skomplikowane. Warstwę ziemi roślinnej zdejmuje się i odkłada w spokojne miejsce na działce, tak jak przy tradycyjnym fundamentowaniu.
Gdy odkryty grunt jest w części lub w całości spoisty (piaski gliniaste, gliny piaszczyste, gliny itp.), a tak jest niestety na większości obszaru Polski, jego warstwę o grubości 30-40 cm powinno się wymienić na drobny żwir lub pospółkę, które należy starannie zagęścić mechanicznie.
Jeśli w obrysie budynku trafi się na oczka słabych gruntów (np. torfy lub mady), należy je też zastąpić odpowiednio zagęszczonym gruntem przepuszczalnym dla wody.

IZOLACJA TERMICZNA

Pod płytą fundamentową oraz wzdłuż jej bocznych krawędzi układa się warstwę izolacji cieplnej (Fot. 1 i 2). Najlepiej użyć do tego celu płyt polistyrenu ekstrudowanego, który ma zdecydowanie większą wytrzymałość na ściskanie niż styropian; jest też praktycznie nienasiąkliwy. Grubość warstwy może wynosić na przykład 10 cm, jeśli płyta fundamentowa będzie jeszcze ocieplana dodatkowo od strony wnętrza, ze względu na przykład na zastosowanie ogrzewania podłogowego.

Fot. 1 – Układanie izolacji termicznej z płyt polistyrenu ekstrudowanego rozpoczyna się od bocznych krawędzi płyty; warto wcześniej na warstwie zagęszczonej pospółki ułożyć folię budowlaną, która dodatkowo odizoluje dom od wilgoci (choć nie jest to konieczne)
Fot. 2 – Po ułożeniu płyt izolacyjnych na obwodzie można przystąpić do rozkładania polistyrenu ekstrudowanego na całej powierzchni fundamentu
1
Zobacz także

Podczas wykańczania wnętrz tynkiem gipsowym należy zwracać uwagę, by nie miał on bezpośredniego kontaktu z niezabezpieczoną antykorozyjnie stalą, gdyż przyczynia się on do jej szybkiej korozji. To dlatego na przykład wypukłe krawędzie ścian lepiej wzmacniać kątownikami aluminiowymi niż stalowymi, nawet jeśli te ostatnie wykonane są z blachy ocynkowanej. Dobrze wykonane tynki gipsowe, ułożone na ścianach i sufitach (Fot. 1), a także słupach i belkach (Fot. 2) powinny być […]

.

Jednowarstwowe ściany domów, które zostały wybudowane kilkanaście lat temu z bloczków betonu komórkowego, mają współczynnik przenikania ciepła U nieco mniejszy niż 0,3 W/(m²K). Ich izolacyjność termiczna jest oczywiście mniejsza niż wymagają tego od ścian zewnętrznych obecnie obowiązujące przepisy, ale trudno je uznać za „zimne”. Gdy po ponad piętnastu latach właściciele jednego z takich domów (Fot. 1 i 2) zauważyli kilka drobnych rys na jego elewacji, […]

.

Bramy przesuwne są coraz częściej wybierane przez właścicieli domów jednorodzinnych. Przemawia za nimi to, że podczas otwierania i zamykania nie zajmują miejsca na podjeździe – można więc bezpiecznie zaparkować na nim samochód. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy odległość domu od ogrodzenia wzdłuż ulicy – a więc i długość podjazdu – nie jest zbyt duża. Mające wielowiekową tradycję bramy uchylne, zwane też skrzydłowymi, nie mają […]

.

Żelbet jest kompozytem dwóch materiałów – betonu i stali, stosowanej w postaci prętów zbrojeniowych. Dzięki pomysłowi, by połączyć w jedną całość ich właściwości, sto kilkadziesiąt lat temu powstał materiał, który zrewolucjonizował budownictwo. Podstawowym warunkiem współpracy betonu i stali w konstrukcjach żelbetowych jest ich wzajemna przyczepność. Bez niej byłyby to tylko dwa oddzielne, niepowiązane ze sobą materiały – masywny, ale kruchy beton oraz bardzo wytrzymałe, ale wiotkie pręty […]

.