Czy warto jeszcze stosować nadproża Kleina?

Jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku w domach jednorodzinnych – budowanych nie tylko z cegły ceramicznej, ale i z bloczków gazobetonowych – często nad otworami w ścianach na drzwi i okna robiono nadproża Kleina, czyli zbrojone belki ceglane. Teraz pewnie trudno byłoby znaleźć fachowca, który miałby doświadczenie w ich wykonywaniu. Ale też mało kto buduje jeszcze dom z pełnej cegły.

W dobie wielkowymiarowych pustaków i bloczków, łączonych zazwyczaj na zaprawy klejowe, a nawet piany montażowe, murowanie ścian nośnych z cegły pełnej, dziurawki czy kratówki, wydaje się być anachronizmem. Niewątpliwie, zamiast pracowicie łączyć ze sobą drobnowymiarowe cegły poziomymi i pionowymi spoinami z zaprawy cementowo-wapiennej, zdecydowanie łatwiej i szybciej można wymurować ściany z pustaków lub bloczków.
Także więc wtedy, gdy trzeba nad zrobionymi w nich otworami na okna lub drzwi zrobić nadproża, sięga się najczęściej po systemowe lub uniwersalne belki prefabrykowane.
Czasem jednak – zwłaszcza wtedy, gdy dom ma mieć ściany dwuwarstwowe -zamiast nich wykonuje się żelbetowe nadproża monolityczne, w deskowaniu zrobionym nad otworem w ścianie. Dla takich belek konkurencją mogą być właśnie tradycyjne – i nieco już zapomniane – nadproża Kleina. Zwłaszcza że pod względem izolacyjności termicznej ceglana belka ma lepsze parametry niż betonowa.
Jeśli w dodatku dom ma być wymurowany z ceramicznych pustaków poryzowanych (Fot. 1), to zrobienie w nim ceglanych nadproży Kleina – zamiast żelbetowych – oznacza użycie materiałów o takim samym rodowodzie.

Fot. 1 – Zrobienie w dwuwarstwowych ścianach z ceramiki poryzowanej ceglanych nadproży zbrojonych nad otworami okiennymi i drzwiowymi byłoby krokiem w kierunku tradycji, ale także ujednolicenia materiałowego muru
Rys. 1 – Pod względem wytrzymałościowym ceglane nadproża zbrojone są podobne do belek żelbetowych – w obu za przeniesienie naprężeń rozciągających odpowiadają umieszczone dołem stalowe wkładki zbrojeniowe

NADPROŻA KLEINA

Pod względem wytrzymałościowym belka nadprożowa Kleina przypomina żelbetową (Rys. 1). W obu za przeniesienie naprężeń rozciągających odpowiada umieszczane dołem zbrojenie stalowe. Różnica jest jedynie w przenoszeniu naprężeń ściskających i zapewnieniu belkom sztywności – w Kleinie odpowiada za to mur ceglany, a w żelbecie – beton.
Można by się jeszcze dopatrzeć różnic w samym zbrojeniu. W nadprożach Kleina były to najczęściej płaskowniki stalowe, zwane bednarkami, natomiast w belkach żelbetowych jako zbrojenie główne i konstrukcyjne stosuje się okrągłe pręty gładkie lub żebrowane.
Warto jednak dodać, że można spotkać nadproża Kleina – zwłaszcza nad mniejszymi otworami(do 1,5 m), w który jako zbrojenie zastosowano pręty okrągłe o średnicy 6 mm.
Samo wykonanie nadproży Kleina nie jest specjalnie skomplikowane. Po wykonaniu płaskiego deskowania na przykład nad otworem okiennym, układa się wozówką – czyli na dłuższym boku – pierwszy rząd cegieł, z przesunięciem poprzecznych spoin pionowych (Rys. 2). Przed ułożeniem następnego rzędu cegieł układa się podłużną spoinę pionową, w której zatapia się płaskownik w taki sposób, żeby od spodu nadproża otaczała go warstwa zaprawy o grubości minimum 1 cm.

Uwaga! Cegły w nadprożu układa się wozówką, gdy otwór ma do 1,5 m szerokości. Jeśli jest on większy (do 2,5 m), to cegły w poszczególnych rzędach układa się główką, czyli na sztorc.

Gdy ściana nośna ma grubość 24-25 cm, nadproże składa się z trzech warstw cegieł, a podłużne spoiny między nimi mają grubość około 2 cm. Zatopione w nich płaskowniki są na końcach nadproży zagięte dla lepszego ich zakotwienia w miejscach oparcia na ścianie. Ważne przy tym, by głębokość zamocowania nadproża Kleina w ścianach nośnych nie była zbyt mała – powinna ona wynosić nie mniej niż 20 cm.

Rys. 2 – Budowa ceglanego nadproża Kleina – w pionowych podłużnych spoinach, pomiędzy rzędami cegieł ułożonych wozówką lub główką, są zatopione dołem w zaprawie płaskowniki stalowe
Fot. 2 – Nadproża Kleina najczęściej można spotkać podczas remontu starych domów – po skuciu tynku widać od spodu wyraźnie cegły, ułożone z przesunięciem w poszczególnych rzędach, a pomiędzy nimi stalowe płaskowniki
Fot. 3 – W tej wewnętrznej ścianie nośnej widać wyraźnie że stropy opierały się bezpośrednio na nadprożu Kleina
Fot. 4 – Nadproża Kleina powinny być po obu stronach wpuszczone w ściany na głębokość co najmniej 20 cm

* * *
Obecnie nadproża Kleina – znacznie częściej niż na nowych budowach – można spotkać podczas remontów starych domów. Gdy od spodu skuje się z nich tynk (Fot. 2-4), widać wyraźnie ułożone w rzędach cegły oraz znajdujące się między nimi zbrojenie z bednarki. Bywa, że nawet po kilkudziesięciu latach – jeśli dom nie był narażony na zawilgocenie – płaskowniki te są prawie wcale nieskorodowane, dzięki dobremu otuleniu zaprawą.

więcej na ten temat:

Jak zrobić nadproża w dwuwarstwowych ścianach zewnętrznych?

Jak zrobić nadproża nad oknami w narożniku domu?

Jak powinno się robić nadproża w murowanych ścianach działowych?

Jak wstawić nowe prostokątne okna pod stare łukowe nadproża?

Zobacz także

Izolacja przeciwwilgociowa, wykonana w poziomie parteru, ma dla domów niepodpiwniczonych niezwykle istotne znaczenie. Odcina ona bowiem cały budynek od wilgoci gruntowej. Dlatego jest niezmiernie ważne, by była nie tylko wystarczająco mocna i trwała, ale przede wszystkim ułożona szczelnie. Izolacja ta składa się z warstwy przeciwwilgociowej, ułożonej na zewnętrznych i wewnętrznych ścianach fundamentowych (Fot. 1) oraz – w terminie późniejszym – na podkładzie betonowym podłogi na gruncie (Fot. 2). Wykonuje się […]

.

W domach murowanych folię paroizolacyjną, chroniącą ocieplenie z wełny mineralnej przed zbyt gwałtownym napływem pary wodnej z wnętrz, stosuje się jedynie w dachach stromych i stropodachach o konstrukcji drewnianej. Inaczej jest z domami kanadyjskimi, czyli takimi, które są wykonane w technologii lekkiego szkieletu drewnianego. W „kanadyjczykach” paroizolację stosuje się we wszystkich przegrodach zewnętrznych, które mają kontakt z otoczeniem, a więc nie tylko w dachach stromych nad mieszkalnym poddaszem. Montuje się ją […]

.

Fundamenty, będące podstawą każdego budynku, mają bardzo duże znaczenie nie tylko dla jego trwałości, ale także sztywności. Jeśli są dobrze zaprojektowane i wykonane, to mogą uchronić go przed uszkodzeniami, spowodowanymi na przykład nierównomiernym osiadaniem gruntu. Niestety sposób, w jaki w Polsce najczęściej wykonuje się ławy fundamentowe domów jednorodzinnych nie jest najlepszy. Zwykle betonuje się je bowiem bezpośrednio w wykopie (Fot. 1), często nawet wtedy, gdy nie za bardzo […]

.

Jeśli do wykonania ogrodzeń używa się desek, to przeważnie także z nich robi się furtki, a bardzo często również bramy wjazdowe. Dotyczy to zarówno desek przetartych z czterech stron, czyli o przekroju prostokątnym, jak i tylko z dwóch stron, z pozostawieniem bocznych krawędzi w naturalnym kształcie. Wykonując furtkę z pojedynczych, pionowych desek, nie wystarczy, że połączymy je jedynie poprzecznie u góry i u dołu poziomymi elementami. Warto je jeszcze usztywnić w taki sposób, […]

.