Czy warto jeszcze stosować nadproża Kleina?

Jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku w domach jednorodzinnych – budowanych nie tylko z cegły ceramicznej, ale i z bloczków gazobetonowych – często nad otworami w ścianach na drzwi i okna robiono nadproża Kleina, czyli zbrojone belki ceglane. Teraz pewnie trudno byłoby znaleźć fachowca, który miałby doświadczenie w ich wykonywaniu. Ale też mało kto buduje jeszcze dom z pełnej cegły.

W dobie wielkowymiarowych pustaków i bloczków, łączonych zazwyczaj na zaprawy klejowe, a nawet piany montażowe, murowanie ścian nośnych z cegły pełnej, dziurawki czy kratówki, wydaje się być anachronizmem. Niewątpliwie, zamiast pracowicie łączyć ze sobą drobnowymiarowe cegły poziomymi i pionowymi spoinami z zaprawy cementowo-wapiennej, zdecydowanie łatwiej i szybciej można wymurować ściany z pustaków lub bloczków.
Także więc wtedy, gdy trzeba nad zrobionymi w nich otworami na okna lub drzwi zrobić nadproża, sięga się najczęściej po systemowe lub uniwersalne belki prefabrykowane.
Czasem jednak – zwłaszcza wtedy, gdy dom ma mieć ściany dwuwarstwowe -zamiast nich wykonuje się żelbetowe nadproża monolityczne, w deskowaniu zrobionym nad otworem w ścianie. Dla takich belek konkurencją mogą być właśnie tradycyjne – i nieco już zapomniane – nadproża Kleina. Zwłaszcza że pod względem izolacyjności termicznej ceglana belka ma lepsze parametry niż betonowa.
Jeśli w dodatku dom ma być wymurowany z ceramicznych pustaków poryzowanych (Fot. 1), to zrobienie w nim ceglanych nadproży Kleina – zamiast żelbetowych – oznacza użycie materiałów o takim samym rodowodzie.

Fot. 1 – Zrobienie w dwuwarstwowych ścianach z ceramiki poryzowanej ceglanych nadproży zbrojonych nad otworami okiennymi i drzwiowymi byłoby krokiem w kierunku tradycji, ale także ujednolicenia materiałowego muru
Rys. 1 – Pod względem wytrzymałościowym ceglane nadproża zbrojone są podobne do belek żelbetowych – w obu za przeniesienie naprężeń rozciągających odpowiadają umieszczone dołem stalowe wkładki zbrojeniowe

NADPROŻA KLEINA

Pod względem wytrzymałościowym belka nadprożowa Kleina przypomina żelbetową (Rys. 1). W obu za przeniesienie naprężeń rozciągających odpowiada umieszczane dołem zbrojenie stalowe. Różnica jest jedynie w przenoszeniu naprężeń ściskających i zapewnieniu belkom sztywności – w Kleinie odpowiada za to mur ceglany, a w żelbecie – beton.
Można by się jeszcze dopatrzeć różnic w samym zbrojeniu. W nadprożach Kleina były to najczęściej płaskowniki stalowe, zwane bednarkami, natomiast w belkach żelbetowych jako zbrojenie główne i konstrukcyjne stosuje się okrągłe pręty gładkie lub żebrowane.
Warto jednak dodać, że można spotkać nadproża Kleina – zwłaszcza nad mniejszymi otworami(do 1,5 m), w który jako zbrojenie zastosowano pręty okrągłe o średnicy 6 mm.
Samo wykonanie nadproży Kleina nie jest specjalnie skomplikowane. Po wykonaniu płaskiego deskowania na przykład nad otworem okiennym, układa się wozówką – czyli na dłuższym boku – pierwszy rząd cegieł, z przesunięciem poprzecznych spoin pionowych (Rys. 2). Przed ułożeniem następnego rzędu cegieł układa się podłużną spoinę pionową, w której zatapia się płaskownik w taki sposób, żeby od spodu nadproża otaczała go warstwa zaprawy o grubości minimum 1 cm.
Uwaga! Cegły w nadprożu układa się wozówką, gdy otwór ma do 1,5 m szerokości. Jeśli jest on większy (do 2,5 m), to cegły w poszczególnych rzędach układa się główką, czyli na sztorc.
Gdy ściana nośna ma grubość 24-25 cm, nadproże składa się z trzech warstw cegieł, a podłużne spoiny między nimi mają grubość około 2 cm. Zatopione w nich płaskowniki są na końcach nadproży zagięte dla lepszego ich zakotwienia w miejscach oparcia na ścianie. Ważne przy tym, by głębokość zamocowania nadproża Kleina w ścianach nośnych nie była zbyt mała – powinna ona wynosić nie mniej niż 20 cm.

Rys. 2 – Budowa ceglanego nadproża Kleina – w pionowych podłużnych spoinach, pomiędzy rzędami cegieł ułożonych wozówką lub główką, są zatopione dołem w zaprawie płaskowniki stalowe
Fot. 2 – Nadproża Kleina najczęściej można spotkać podczas remontu starych domów – po skuciu tynku widać od spodu wyraźnie cegły, ułożone z przesunięciem w poszczególnych rzędach, a pomiędzy nimi stalowe płaskowniki
Fot. 3 – W tej wewnętrznej ścianie nośnej widać wyraźnie że stropy opierały się bezpośrednio na nadprożu Kleina
Fot. 4 – Nadproża Kleina powinny być po obu stronach wpuszczone w ściany na głębokość co najmniej 20 cm

* * *
Obecnie nadproża Kleina – znacznie częściej niż na nowych budowach – można spotkać podczas remontów starych domów. Gdy od spodu skuje się z nich tynk (Fot. 2-4), widać wyraźnie ułożone w rzędach cegły oraz znajdujące się między nimi zbrojenie z bednarki. Bywa, że nawet po kilkudziesięciu latach – jeśli dom nie był narażony na zawilgocenie – płaskowniki te są prawie wcale nieskorodowane, dzięki dobremu otuleniu zaprawą.

ZOBACZ TAKŻE:

Jak zrobić nadproża w dwuwarstwowych ścianach zewnętrznych?

Jak zrobić łukowe okno w ścianie z betonu komórkowego?

Jak wstawić nowe prostokątne okna pod stare łukowe nadproża?

Zobacz także

Komin, do którego podłącza się stojący w salonie kominek, zwykle prowadzi się od fundamentów. Dotyczy to zarówno kominków wolnostojących, jak i tych z obudowanym wkładem. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by komin do nich wykonać na żelbetowym stropie nad parterem i połączyć z kominkiem przez pozostawiony w nim odpowiedniej wielkości otwór. Zrezygnowanie z budowania komina kominka od fundamentów domu (Fot. 1) i postawienie go na stropie nad parterem jest bezpieczne, pod warunkiem, że jego konstrukcja jest przygotowana do przeniesienia […]

.

Na zewnętrzne rolety okienne działają takie same czynniki jak na okna. Ich odkształcenia mogą powodować zarówno gwałtowne podmuchy wiatru, jak i znaczne zmiany temperatury. Dlatego powinny być one osadzone w otworach okiennych w taki sposób, by na ich styku z tynkiem zewnętrznym nie powstawały rysy. Przy czym nie chodzi tu tylko o względy estetyczne, ale także o zapewnienie szczelności na styku prowadnic rolety i tynku, bez której prędzej czy później może dojść […]

.

Więźby dachowe – nie tylko dachów dwuspadowych – projektuje się przede wszystkim tak, by ich obciążenie (ciężar własny, śnieg i wiatr) było bezpiecznie przenoszone na ściany domu. Zdecydowanie mniej uwagi poświęca się oddziaływaniu takiego dachu na ściany szczytowe, choć zdarza się, że może być on przyczyną ich zarysowania. Dawniej, gdy pod stromymi dachami były tylko niemieszkalne strychy, więźby dachowe – zarówno krokwiowe, jak […]

.

Nie ma przepisu, który określałby minimalną wysokość cokołu wokół domu jednorodzinnego. Nie jest jednak dobrze dla elewacji budynku, jeśli styka się ona bezpośrednio z terenem. Dlatego w naszych warunkach klimatycznych warto, by elewacja była oddzielona od gruntu pasem, który wykończony jest materiałem odpornym na wilgoć i zabrudzenia. W krajach o cieplejszym od naszego klimacie bardzo często podłoga parteru jest na tym samym poziomie, co teren wokół domu. U nas także […]

.