Jak z krótszych belek zrobić długie płatwie dachowe?

W więźbach o konstrukcji płatwiowo-kleszczowej płatwie, czyli drewniane belki oparte na słupach z krawędziaków, są bardzo ważnymi elementami nośnymi. W więźbach tych krokwie główne, połączone ze sobą kleszczami, znajdują się nad słupami. Natomiast rozmieszczone między nimi krokwie pośrednie przekazują obciążenia na słupy właśnie za pośrednictwem płatwi.

Bywa jednak, że opartymi na słupach płatwiami podpiera się także krokwie w najczęściej stosowanych w domach jednorodzinnych więźbach krokwiowo-jętkowych. Dotyczy to szczególnie dachów o stosunkowo małym pochyleniu połaci (Fot. 1 i 2). Dzięki takiemu rozwiązaniu spora część obciążeń z dachu jest przekazywana – przez płatwie i słupy – bezpośrednio na żelbetowy strop na parterem. Odciąża się przez to ścianki kolankowe, które w klasycznych więźbach krokwiowo-jętkowych muszą w całości przejąć obciążenia z dachu. Zastosowanie więc ścian stolcowych, składających się z płatwi i podpierających je słupów (stolców) ma korzystny wpływ na nośność i stabilność dachowej konstrukcji.

Fot. 1 – Przy stosunkowo małym pochyleniu połaci dachowych warto krokwie – w miejscu ich połączenia z jętkami – podeprzeć dwiema płatwiami, opartymi na słupach
Fot. 2 – Liczba słupów podpierających płatwie zależy głównie od odległości między ścianami szczytowymi, ich rozstaw nie powinien być jednak większy niż 3,5-4 m

DŁUGIE PŁATWIE

Podczas wykonywania takich więźb dachowych pewien problem stwarzają płatwie, które w domach, w których odległość między ścianami szczytowymi jest duża mają sporą długość (Rys. 1).

Rys. 1 – Długich płatwi nie da się zrobić z jednej belki i trzeba je „poskładać” z kilku krótszych belek

W domu, w którym wymiar dłuższego boku wynosi około 14 m, długość płatwi przekracza 15 metrów. Trzeba bowiem uwzględnić konieczność ich wysunięcia poza ściany szczytowe dla podparcia krokwi, podtrzymujących te fragmenty połaci dachu, które dla ochrony bocznych elewacji wystają poza obrys domu.Zrobienie takich płatwi z pojedynczych belek nie jest praktycznie możliwe nie tylko ze względu na ich spory koszt, ale także dlatego, że takiej długiej tarcicy raczej nie znajdziemy w pobliskich składach budowlanych lub tartakach. Również transport na budowę, ze względu na ich długość, byłby zapewne dość trudnym i ryzykownym przedsięwzięciem.

Z tych powodów płatwie takie wykonuje się z reguły z krótszych belek, których długość nie przekracza 6 m.

Najprostszym rozwiązaniem jest taki podział płatwi na krótsze odcinki, by połączenia pojedynczych belek wypadły nad słupami. Trzeba jedynie ich stykające się ze sobą końce połączyć nakładkami z blachy.

Ten wariant jest łatwy do zrealizowania, ma jednak ten minus, że ciągłą płatew zamieniliśmy na kilka swobodnie podpartych belek, a przez to ma ona mniejszą nośność niż wtedy, gdyby była jedną belką, podpartą co 3-4 m słupami. By zachować jej projektowaną nośność, powinniśmy zastosować większe przekroje belek niż te, które były przewidziane w projekcie dachu (chyba że konstruktor od razu przewidział taki właśnie sposób wykonania płatwi).

PŁATEW Z KRÓTSZYCH BELEK

Większą nośność będą miały płatwie wykonane z krótszych elementów, jeśli poszczególne jej odcinki połączymy nakładkami lub zamkami (Rys. 2). Mogą być one proste, ukośne lub – najlepiej – mieć postać ukośnych zamków ciesielskich. Miejsca łączenia belek powinny być skręcone ze sobą za pomocą co najmniej dwóch śrub o odpowiednio dużej średnicy. Pod ich nakrętki powinny być podłożone podkładki o dość dużej średnicy, by podczas dokręcania nie zostały wciśnięte w drewno.

Jeśli w taki sposób wykonamy połączenie poszczególnych elementów płatwi, to z punktu widzenia mechaniki budowli możemy je traktować jako belki ciągłe, a więc o zdecydowanie większej nośności niż wtedy, gdy są belkami swobodnie podpartymi na słupach. Ważne jedynie, żeby połączenia te wypadły mniej więcej w 1/5-1/6 rozstawu między słupami (Fot. 3), bo w tych miejscach naprężenia ściskające i rozciągające, wywołane zginaniem płatwi, są najmniejsze.

Rys. 2 – Różne możliwości łączenia belek na długości: od nakładki prostej, po „zazębiający się” zamek – wszystkie oczywiście powinny być skręcone śrubami
Fot. 3 – Najkorzystniej jest, jeśli połączenia na zamek belek tworzących jedną płatew wypadają w miejscach odsuniętych od słupów o 1/5-1/6 ich rozstawu

Nie powinno się więc łączyć belek bezpośrednio nad słupami (Fot. 4), gdyż w tym miejscu jest największy podporowy moment zginający i lepiej, żeby płatew miała tutaj pełny przekrój, nieosłabiony zamkiem.

Tym bardziej nie należy „odwracać” zamków w płatwi w taki sposób (Fot. 5), że koniec belki „wolnej” nie jest oparty na zamku belki spoczywającej na słupie, lecz jedynie do niego podwieszony za pomocą wbitych od góry gwoździ(!). Dla przeniesienia sporych obciążeń z dachu nie wystarczy też, że belka „wolna” samym swoim końcem jest odrobinę wsparta na słupie. Dlatego – by uniknąć problemów z opisywaną więźbą dachową – powinno się możliwie szybko obie części tak zrobionego zamka skręcić ze sobą co najmniej dwiema solidnymi śrubami.

Fot. 4 – Oparcie płatwi na słupie to nie jest dobre miejsce do łączenia belek na zamek – płatew jest w tym miejscu silnie wyginana i lepiej, żeby miała pełny przekrój, nieosłabiony ukośnym zamkiem
Fot. 5 – W żadnym razie nie należy wykonywać połączenia elementów płatwi w taki sposób jak tutaj – belka z lewej strony jedynie małym końcem opiera się na słupie i nie utrzymają jej wbite od góry gwoździe

więcej na ten temat:

Czy lepsza jest więźba tradycyjna, czy prefabrykowana?

Jak poprawić usztywnienie połaci dwuspadowego dachu?

Jak powinien być zbudowany dach stromy?

Dlaczego nie należy używać mokrego drewna do zrobienia więźby dachowej?

Jakie drewno jest najlepsze na więźbę dachową?

Zobacz także

Zdarzają się takie sytuacje, że w sąsiedztwie naszej działki jest wprawdzie sieć kanalizacyjna, ale nie możemy do niej podłączyć naszego domu w taki sposób, by ścieki z niego mogły do niej spływać grawitacyjnie. Może być tak wtedy, gdy kolektor znajduje się za daleko, by przewód łączący go z naszym domem dało się ułożyć z odpowiednim spadkiem. Bywa też tak, że – na przykład ze względu na ukształtowanie terenu – wylot ścieków z naszego domu […]

.

Żelbetowe wieńce, czyli obwodowe belki stropowe, mają bardzo duże znaczenie dla stabilności całego budynku. Podwyższają one odporność jego ścian na zarysowanie i pękanie, wywołane nierównomiernym osiadaniem gruntu pod fundamentami lub jego drganiami, spowodowanymi na przykład intensywnym ruchem komunikacyjnym. Ponieważ za izolacyjność termiczną ścian dwuwarstwowych odpowiada przede wszystkim ich ocieplenie, wykonywane na nich wieńce stropowe zajmują zazwyczaj całą szerokość ich warstwy nośnej […]

.

To, że chcemy, by w domu była ciepła woda, jest naturalne i w dzisiejszych czasach trudno to uznać za fanaberię. Pamiętać jednak należy, że w dobrze ocieplonym domu, podgrzewanie wody stanowi często większą pozycję w wydatkach eksploatacyjnych niż jego ogrzewanie. Dlatego instalacji do przygotowywania ciepłej wody warto poświęcić trochę uwagi. Wodę, podobnie jak dom, możemy ogrzewać centralnie – z jednego miejsca do wszystkich łazienek i kuchni lub miejscowo, czyli […]

.

Wystarczy krótki spacer po okolicy, by się przekonać, że pomysłów na ogrodzenie domu jest nieskończenie dużo. Dotyczy to zarówno ich wyglądu i wysokości, jak i zastosowanych materiałów. Bywają ogrodzenia ażurowe, wyznaczające jedynie granice działki, ale są też takie, które mają dodatkowo utrudniać wstęp na posesję osobom niepowołanym. Przepisy budowlane nie są zbyt wymagające, jeśli chodzi o budowę ogrodzeń wokół domów jednorodzinnych. Jedynie wtedy, gdy zamierzamy wybudować ogrodzenie […]

.